Όσιος Συμεών ο Στυλίτης: Γιατί έζησε πάνω σε έναν στύλο για περισσότερα από 40 χρόνια

Η εικόνα μοιάζει σχεδόν αδύνατο να γίνει αντιληπτή με τα σημερινά δεδομένα: ένας άνθρωπος να περνά δεκαετίες της ζωής του πάνω σε έναν στύλο, εκτεθειμένος στον ήλιο, στο κρύο και στον άνεμο, προσευχόμενος και δεχόμενος από εκεί ανθρώπους που ταξίδευαν για να τον συναντήσουν.

Κι όμως, αυτή ήταν η ζωή που επέλεξε ο Όσιος Συμεών ο Στυλίτης, μία από τις πιο χαρακτηριστικές μορφές του πρώιμου μοναχισμού. Η επιλογή του ήταν τόσο ασυνήθιστη, ώστε στην αρχή προκάλεσε αμφιβολίες ακόμη και σε άλλους ασκητές. Με τον καιρό, όμως, η φήμη του εξαπλώθηκε πολύ πέρα από τη Συρία και άνθρωποι από διαφορετικές περιοχές έφταναν κοντά του για να ακούσουν τα λόγια του.

Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του κάθε χρόνο την 1η Σεπτεμβρίου, την ίδια ημέρα που αρχίζει και το νέο εκκλησιαστικό έτος.

Ποιος ήταν ο Όσιος Συμεών ο Στυλίτης

Ο Συμεών γεννήθηκε γύρω στο 390 μ.Χ., σε περιοχή της Κιλικίας και της Συρίας, από χριστιανούς γονείς. Πατέρας του ήταν ο Σισωτιανός και μητέρα του η Οσία Μάρθα, η οποία επίσης τιμάται από την Εκκλησία την 1η Σεπτεμβρίου.

Τα πρώτα χρόνια της ζωής του δεν προμήνυαν κάτι από όσα θα ακολουθούσαν. Ως παιδί βοηθούσε την οικογένειά του βόσκοντας πρόβατα. Σύμφωνα με την παράδοση, καθοριστική στιγμή για τη ζωή του ήταν όταν άκουσε στην εκκλησία τους Μακαρισμούς και θέλησε να καταλάβει βαθύτερα το νόημά τους.

ΦΩΤΟ: Wikipedia / Όσιος Συμεών ο Στυλίτης

Η εμπειρία αυτή τον επηρέασε τόσο, ώστε αποφάσισε από πολύ νέος να αφιερωθεί στον Θεό. Σε ηλικία περίπου 18 ετών έγινε μοναχός και άρχισε μια εξαιρετικά αυστηρή ασκητική ζωή.

Η άσκησή του ήταν ακραία ακόμη και για τους μοναχούς

Ο Συμεών δεν ακολούθησε έναν εύκολο δρόμο. Από τα πρώτα χρόνια του μοναχισμού του επιδόθηκε σε τόσο αυστηρή νηστεία και άσκηση, ώστε ακόμη και οι μοναχοί που ζούσαν μαζί του ανησύχησαν.

Η αυστηρότητα με την οποία αντιμετώπιζε τον εαυτό του ξεπερνούσε όσα μπορούσε να ακολουθήσει η υπόλοιπη αδελφότητα. Τελικά απομακρύνθηκε από το κοινόβιο και αναζήτησε μεγαλύτερη απομόνωση, συνεχίζοντας μόνος την άσκησή του.

Για ένα διάστημα έζησε σε μια ξερή δεξαμενή και αργότερα σε σπηλιά. Η φήμη του, ωστόσο, είχε ήδη αρχίσει να εξαπλώνεται και η ησυχία που αναζητούσε γινόταν όλο και πιο δύσκολη.

Γιατί ανέβηκε πάνω σε στύλο

Αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον ερώτημα γύρω από τη ζωή του: γιατί ένας άνθρωπος αποφάσισε να ζήσει πάνω σε έναν στύλο;

Η απάντηση δεν είναι ότι ήθελε να προκαλέσει εντύπωση. Ο Συμεών είχε ήδη αποκτήσει φήμη ως ασκητής και όλο και περισσότεροι άνθρωποι πήγαιναν να τον βρουν. Κάποιοι ζητούσαν συμβουλές και προσευχή, άλλοι ήθελαν απλώς να τον πλησιάσουν ή να αγγίξουν τα ρούχα του πιστεύοντας ότι θα πάρουν ευλογία.

ΦΩΤΟ: Wikipedia / Όσιος Συμεών ο Στυλίτης

Προσπαθώντας να διατηρήσει κάποια απόσταση από το πλήθος και να συνεχίσει την προσευχή του, ανέβηκε αρχικά σε έναν σχετικά χαμηλό στύλο. Με τα χρόνια οι στύλοι που χρησιμοποιούσε έγιναν ψηλότεροι και αυτός ο τρόπος ζωής εξελίχθηκε στη μορφή άσκησης με την οποία συνδέθηκε για πάντα το όνομά του.

Τι σημαίνει «Στυλίτης»

Η λέξη Στυλίτης προέρχεται πολύ απλά από τη λέξη στύλος.

Στυλίτες ονομάστηκαν οι ασκητές που επέλεγαν να ζουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα πάνω σε στύλους ή υπερυψωμένες κατασκευές, αφιερώνοντας τη ζωή τους στην προσευχή και την άσκηση.

Ο Συμεών θεωρείται ο άνθρωπος που έκανε γνωστή αυτή την ιδιαίτερη μορφή μοναχισμού. Μετά από εκείνον εμφανίστηκαν και άλλοι Στυλίτες, οι οποίοι προσπάθησαν να ακολουθήσουν το παράδειγμά του. Ένας από τους πιο γνωστούς ήταν ο Όσιος Δανιήλ ο Στυλίτης, που έζησε αργότερα κοντά στην Κωνσταντινούπολη.

Πώς μπορούσε να ζει πάνω στον στύλο

Ο στύλος δεν ήταν μια μεγάλη κατοικία υψωμένη στον αέρα. Στην κορυφή υπήρχε ένας περιορισμένος χώρος στον οποίο ο Συμεών μπορούσε να στέκεται, να κάθεται και να προσεύχεται.

Οι πληροφορίες που έχουν φτάσει μέχρι εμάς περιγράφουν μια εξαιρετικά δύσκολη καθημερινότητα. Ο Όσιος περνούσε πολλές ώρες όρθιος σε προσευχή, νηστεύοντας και υπομένοντας τις καιρικές συνθήκες χωρίς τις ανέσεις μιας κανονικής κατοικίας.

Δεν βρισκόταν όμως αποκομμένος από τον κόσμο. Οι μαθητές του και οι άνθρωποι που βρίσκονταν γύρω του φρόντιζαν για τις βασικές ανάγκες του, ενώ ο ίδιος επικοινωνούσε με όσους έφταναν για να τον συναντήσουν.

Ο στύλος του έγινε σταδιακά όχι τόπος απομόνωσης, αλλά σημείο συνάντησης ανθρώπων από πολλές διαφορετικές περιοχές.

Έζησε πραγματικά εκεί περισσότερο από 40 χρόνια;

Ναι. Οι εκκλησιαστικές πηγές συμφωνούν ότι ο Συμεών πέρασε περισσότερα από σαράντα χρόνια ασκούμενος πάνω σε στύλους. Η Ελληνική Ορθόδοξη Αρχιεπισκοπή Αμερικής αναφέρει ότι η συγκεκριμένη περίοδος ξεπέρασε τα 40 χρόνια, ενώ άλλες ορθόδοξες πηγές αναφέρουν περίπου 47 χρόνια.

Δεν έμεινε, μάλιστα, πάνω στον ίδιο στύλο σε όλη αυτή την περίοδο. Ξεκίνησε από χαμηλότερη κατασκευή και στη συνέχεια μετακινήθηκε σε ψηλότερους στύλους.

Το γεγονός ότι άντεξε επί δεκαετίες σε τόσο δύσκολες συνθήκες ήταν ένας από τους λόγους που η φήμη του εξαπλώθηκε τόσο γρήγορα.

Οι άλλοι μοναχοί αρχικά δεν ήταν βέβαιοι για αυτό που έκανε

Ο τρόπος άσκησης του Συμεών ήταν κάτι καινούργιο και δεν έγινε αμέσως αποδεκτός από όλους.

Σύμφωνα με την παράδοση, ασκητές της ερήμου θέλησαν να διαπιστώσουν αν η απόφασή του να ζει πάνω στον στύλο προερχόταν από αληθινή ταπείνωση ή από υπερηφάνεια. Έστειλαν λοιπόν ανθρώπους να του πουν ότι έπρεπε να κατέβει.

Ο Συμεών υπάκουσε αμέσως και ετοιμάστηκε να κατέβει από τον στύλο. Όταν είδαν την αντίδρασή του, του είπαν να παραμείνει εκεί.

Για τους μοναχούς, η προθυμία του να υπακούσει ήταν η απόδειξη που ζητούσαν: δεν είχε ανέβει στον στύλο επειδή θεωρούσε τον εαυτό του ανώτερο από τους άλλους.

Χιλιάδες άνθρωποι πήγαιναν να τον συναντήσουν

Όσο περισσότερο προσπαθούσε ο Συμεών να απομακρυνθεί από τον κόσμο, τόσο περισσότερο ο κόσμος ερχόταν σε εκείνον.

Απλοί άνθρωποι, μοναχοί, κληρικοί αλλά και αξιωματούχοι ταξίδευαν για να ζητήσουν τη συμβουλή ή την προσευχή του. Η επιρροή του έφτασε ακόμη και μέχρι την αυτοκρατορική αυλή.

Ο Πατριάρχης Αντιοχείας Δόμνος Β΄ επισκέφθηκε τον Συμεών και τέλεσε Θεία Λειτουργία κοντά στον στύλο, μεταδίδοντάς του τη Θεία Κοινωνία. Το περιστατικό δείχνει πόσο μεγάλη αναγνώριση είχε αποκτήσει ο ασκητής ήδη όσο βρισκόταν στη ζωή.

Τι έλεγε στους ανθρώπους που πήγαιναν να τον βρουν

Ο Συμεών δεν περνούσε όλες τις ώρες της ημέρας χωρίς να μιλά σε κανέναν. Μέρος της καθημερινότητάς του ήταν αφιερωμένο στους ανθρώπους που συγκεντρώνονταν κάτω από τον στύλο.

Τους μιλούσε για τη μετάνοια, την πίστη, τη συγχώρεση και την ανάγκη να αλλάζουν τη ζωή τους. Άκουγε προβλήματα και διαφορές μεταξύ ανθρώπων και, σύμφωνα με τις πηγές, πολλές φορές προσπαθούσε να συμφιλιώσει όσους βρίσκονταν σε σύγκρουση.

Έτσι δημιουργήθηκε ένα παράδοξο: ο άνθρωπος που επέλεξε έναν από τους πιο ακραίους τρόπους απομάκρυνσης από την καθημερινή ζωή έγινε ταυτόχρονα ένας άνθρωπος στον οποίο κατέφευγαν συνεχώς οι άλλοι.

Η συγκινητική ιστορία με τη μητέρα του, την Οσία Μάρθα

Η μητέρα του Συμεών, Μάρθα, έμαθε μετά από χρόνια πού βρισκόταν ο γιος της και ταξίδεψε για να τον συναντήσει.

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, ο Συμεών δεν κατέβηκε από τον στύλο. Της έστειλε μήνυμα να περιμένει και ότι, αν ήταν άξιοι, θα συναντιούνταν στην άλλη ζωή.

Η Μάρθα παρέμεινε εκεί, προσευχόμενη, και τελικά πέθανε κοντά στον τόπο όπου ασκήτευε ο γιος της. Όταν ο Συμεών έμαθε τον θάνατό της, ζήτησε να φέρουν το σώμα της κοντά στον στύλο και προσευχήθηκε για εκείνη με δάκρυα. Η παράδοση αναφέρει ότι τότε εμφανίστηκε χαμόγελο στο πρόσωπό της.

Η ίδια η Μάρθα τιμάται ως Οσία και η μνήμη της γιορτάζεται επίσης την 1η Σεπτεμβρίου.

Γιατί δεν κατέβαινε από τον στύλο;

Η παραμονή στον στύλο δεν είχε σκοπό να αποδείξει ότι ο Συμεών μπορούσε να υπομείνει περισσότερα από τους άλλους. Στην ασκητική παράδοση, η στέρηση και η απομάκρυνση από τις ανέσεις θεωρούνταν μέσα για να περιοριστούν οι περισπασμοί και να αφιερωθεί ο άνθρωπος περισσότερο στην προσευχή.

Στην περίπτωση του Συμεών αυτή η λογική οδηγήθηκε σε ένα εξαιρετικά ακραίο σημείο. Ο στύλος έγινε ολόκληρος ο κόσμος του για δεκαετίες.

Η ζωή του δεν αποτελεί βέβαια τρόπο άσκησης που καλείται να μιμηθεί ένας συνηθισμένος πιστός. Ακόμη και στην εποχή του θεωρήθηκε κάτι εξαιρετικό και ασυνήθιστο.

Πώς πέθανε ο Συμεών ο Στυλίτης

Ο Όσιος Συμεών παρέμεινε στον τόπο της άσκησής του μέχρι το τέλος της ζωής του.

Η παράδοση αναφέρει ότι ένας στενός μαθητής του, ο Αντώνιος, παρατήρησε ότι για τρεις ημέρες ο Συμεών δεν είχε εμφανιστεί όπως συνήθιζε στους ανθρώπους. Ανέβηκε τότε στον στύλο και τον βρήκε νεκρό, σε στάση προσευχής.

Ο θάνατός του τοποθετείται γύρω στο 459 μ.Χ. και προκάλεσε μεγάλη συγκίνηση. Στην κηδεία του συγκεντρώθηκε πλήθος κόσμου, ενώ ο τόπος όπου είχε ζήσει συνέχισε να αποτελεί σημείο αναφοράς και μετά την κοίμησή του.

Τι απέγινε ο στύλος του

Μετά τον θάνατο του Συμεών, στον τόπο της άσκησής του δημιουργήθηκε μεγάλο μοναστικό και προσκυνηματικό συγκρότημα.

Τα ερείπια του γνωστού Qal’at Sim’an, της «Ακρόπολης του Συμεών», σώζονται στη σημερινή Συρία και μαρτυρούν πόσο μεγάλη ήταν η επίδρασή του ήδη από τους πρώτους αιώνες μετά τον θάνατό του.

Γύρω από τον στύλο δημιουργήθηκε μία από τις σημαντικές χριστιανικές εγκαταστάσεις της εποχής. Ο ίδιος ο στύλος δεν σώζεται σήμερα ακέραιος, όμως ο τόπος εξακολουθεί να συνδέεται άμεσα με τη ζωή του πρώτου και πιο γνωστού Στυλίτη.

Υπήρχαν και άλλοι Στυλίτες;

Μετά τον Συμεών, η ιδιαίτερη αυτή μορφή άσκησης βρήκε μιμητές. Για αρκετούς αιώνες εμφανίστηκαν μοναχοί που έζησαν πάνω σε στύλους, κυρίως στις περιοχές της Συρίας και της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Ανάμεσα στους γνωστότερους ήταν ο Δανιήλ ο Στυλίτης, ο οποίος έζησε κοντά στην Κωνσταντινούπολη για περίπου 33 χρόνια πάνω σε στύλο. Υπήρξε επίσης ο Συμεών ο Νέος Στυλίτης, διαφορετικός Άγιος από τον Συμεών που τιμάται την 1η Σεπτεμβρίου.

Αυτό είναι σημαντικό, επειδή οι δύο Άγιοι με το όνομα Συμεών ο Στυλίτης συχνά συγχέονται. Ο Συμεών ο Πρεσβύτερος, για τον οποίο γίνεται λόγος εδώ, είναι εκείνος που γιορτάζει την 1η Σεπτεμβρίου.

Πότε γιορτάζει ο Όσιος Συμεών ο Στυλίτης

Η μνήμη του Οσίου Συμεών του Στυλίτη του Πρεσβυτέρου τιμάται την 1η Σεπτεμβρίου. Την ίδια ημέρα η Εκκλησία γιορτάζει και την Αρχή της Ινδίκτου, δηλαδή την έναρξη του νέου εκκλησιαστικού έτους.

Στο εορτολόγιο της ίδιας ημέρας βρίσκεται και η μητέρα του, Οσία Μάρθα, μαζί με τις Αγίες 40 Παρθένες, τον Άγιο Αμμούν τον Διάκονο, τον Ιησού του Ναυή και άλλους Αγίους.

Μια ζωή που δύσκολα μπορεί να γίνει αντιληπτή σήμερα

Το εντυπωσιακό στη ζωή του Συμεών δεν είναι μόνο ότι ανέβηκε κάποτε πάνω σε έναν στύλο. Είναι ότι παρέμεινε σε αυτή τη μορφή άσκησης για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες.

Ο άνθρωπος που αναζητούσε την ησυχία κατέληξε να γίνεται καθημερινά σημείο αναφοράς για πλήθη ανθρώπων. Από έναν στύλο στη Συρία, χωρίς ταξίδια και χωρίς καμία θέση εξουσίας, απέκτησε φήμη που έφτασε μέχρι πατριάρχες και αυτοκράτορες.

Και ίσως αυτό να εξηγεί γιατί η μορφή του εξακολουθεί να προκαλεί τόσο μεγάλο ενδιαφέρον περισσότερα από 1.500 χρόνια αργότερα. Ο Όσιος Συμεών ο Στυλίτης επέλεξε έναν τρόπο ζωής που φαίνεται σχεδόν αδιανόητος σήμερα, όμως για εκείνον ο στύλος δεν ήταν επίδειξη αντοχής. Ήταν ο τόπος όπου επέλεξε να περάσει τη ζωή του στην προσευχή — και τελικά ο λόγος που το όνομά του έμεινε στην ιστορία.