Το φθινόπωρο άρχισε στις 03:05: Γιατί μέρα και νύχτα δεν είναι ακριβώς ίσες – Συμβαίνει κάθε χρόνο την ίδια ημέρα;
Στις 03:05 της Τετάρτης 23 Σεπτεμβρίου 2026 άρχισε το αστρονομικό φθινόπωρο στο βόρειο ημισφαίριο, με τη φθινοπωρινή ισημερία. Εκείνη τη στιγμή, το κέντρο του Ήλιου διέσχισε τον ουράνιο ισημερινό, κινούμενο από το βόρειο προς το νότιο ημισφαίριο.
Η ισημερία συνδέεται με την περίπου ίση διάρκεια της ημέρας και της νύχτας. Στην πραγματικότητα, όμως, στις 23 Σεπτεμβρίου η ημέρα στην Αθήνα διαρκεί λίγο περισσότερο από 12 ώρες, ενώ η ακριβής ημερομηνία και ώρα του φαινομένου αλλάζουν από χρόνο σε χρόνο.
Τι συμβαίνει στη φθινοπωρινή ισημερία;
Η Γη περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο με τον άξονά της να έχει κλίση περίπου 23,4 μοιρών. Αυτή η κλίση είναι η βασική αιτία για την εναλλαγή των εποχών. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, το βόρειο ημισφαίριο είναι περισσότερο στραμμένο προς τον Ήλιο, με αποτέλεσμα οι ημέρες να είναι μεγαλύτερες. Καθώς η Γη συνεχίζει την τροχιά της, φτάνει η στιγμή της φθινοπωρινής ισημερίας, όταν ο Ήλιος βρίσκεται κατακόρυφα πάνω από τον ισημερινό.
Εκείνη τη στιγμή, κανένα από τα δύο ημισφαίρια δεν είναι περισσότερο στραμμένο προς τον Ήλιο. Στο βόρειο αρχίζει το αστρονομικό φθινόπωρο, ενώ στο νότιο ξεκινά η άνοιξη.
Γιατί η μέρα και η νύχτα έχουν σχεδόν την ίδια διάρκεια;
Η λέξη «ισημερία» περιγράφει την περίπου ίση διάρκεια της ημέρας και της νύχτας. Οι δύο ετήσιες ισημερίες, τον Μάρτιο και τον Σεπτέμβριο, είναι οι περίοδοι κατά τις οποίες η διάρκεια του φωτός πλησιάζει τις 12 ώρες στις περισσότερες περιοχές του πλανήτη. Ωστόσο, η μέρα και η νύχτα δεν είναι ακριβώς ίσες την ημέρα της ισημερίας. Αυτό συμβαίνει για δύο βασικούς λόγους.
Ο πρώτος έχει να κάνει με τον τρόπο που υπολογίζουμε την ανατολή και τη δύση του Ήλιου. Η ανατολή θεωρείται ότι έχει συμβεί μόλις εμφανιστεί το επάνω άκρο του ηλιακού δίσκου στον ορίζοντα. Αντίστοιχα, η δύση ολοκληρώνεται όταν εξαφανιστεί και το τελευταίο τμήμα του.
Ο δεύτερος λόγος είναι η ατμόσφαιρα της Γης, η οποία διαθλά το ηλιακό φως. Έτσι, ο Ήλιος φαίνεται να ανατέλλει λίγο νωρίτερα και να δύει λίγο αργότερα από ό,τι θα συνέβαινε χωρίς την ατμόσφαιρα. Αυτοί οι δύο παράγοντες προσθέτουν μερικά λεπτά φωτός ακόμη και την ημέρα της ισημερίας.
Πότε θα είναι σχεδόν ίσες η μέρα και η νύχτα στην Ελλάδα;
Στην Αθήνα, στις 23 Σεπτεμβρίου 2026, ο Ήλιος ανατέλλει στις 07:13 και δύει περίπου στις 19:20. Η διάρκεια της ημέρας είναι 12 ώρες, 7 λεπτά και 12 δευτερόλεπτα.
Η ημέρα που πλησιάζει περισσότερο την πραγματική ισότητα είναι η 26η Σεπτεμβρίου. Τότε η διάρκεια του φωτός στην Αθήνα θα είναι 11 ώρες, 59 λεπτά και 55 δευτερόλεπτα, δηλαδή μόλις πέντε δευτερόλεπτα λιγότερη από 12 ώρες.
Η ημερομηνία αυτή δεν είναι ίδια σε ολόκληρο τον πλανήτη. Εξαρτάται από το γεωγραφικό πλάτος κάθε περιοχής, γι’ αυτό και η σχεδόν ίση διάρκεια ημέρας και νύχτας μπορεί να εμφανιστεί νωρίτερα ή αργότερα σε άλλες χώρες.
Η φθινοπωρινή ισημερία γίνεται κάθε χρόνο την ίδια ημέρα;
Η φθινοπωρινή ισημερία πραγματοποιείται κάθε χρόνο, αλλά όχι πάντοτε την ίδια ημερομηνία ή ώρα. Στην Ελλάδα συνήθως πέφτει στις 22 ή στις 23 Σεπτεμβρίου.
Για παράδειγμα, το 2025 η φθινοπωρινή ισημερία έγινε στις 22 Σεπτεμβρίου, ενώ το 2026 πραγματοποιήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου. Το 2027 θα συμβεί ξανά στις 23 Σεπτεμβρίου και το 2028 στις 22 Σεπτεμβρίου.
Ο λόγος είναι ότι το ημερολογιακό έτος δεν έχει ακριβώς την ίδια διάρκεια με τον κύκλο των εποχών. Το τροπικό έτος διαρκεί περίπου 365 ημέρες, 5 ώρες και 49 λεπτά, ενώ ένα συνηθισμένο ημερολογιακό έτος έχει 365 ημέρες.
Αυτή η διαφορά μετακινεί την ώρα της ισημερίας από χρόνο σε χρόνο. Τα δίσεκτα έτη, με την επιπλέον ημέρα του Φεβρουαρίου, βοηθούν το ημερολόγιό μας να παραμένει συγχρονισμένο με τις εποχές.
Πότε αρχίζει τελικά το φθινόπωρο;
Υπάρχουν δύο διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους ορίζεται η αρχή του φθινοπώρου. Το μετεωρολογικό φθινόπωρο αρχίζει κάθε χρόνο την 1η Σεπτεμβρίου και ολοκληρώνεται στις 30 Νοεμβρίου. Ο συγκεκριμένος διαχωρισμός χρησιμοποιείται από τους μετεωρολόγους, επειδή διευκολύνει την καταγραφή και τη σύγκριση των καιρικών και κλιματικών δεδομένων.
Το αστρονομικό φθινόπωρο, αντίθετα, αρχίζει με τη φθινοπωρινή ισημερία και ολοκληρώνεται με το χειμερινό ηλιοστάσιο. Για το 2026, αυτό σημαίνει ότι ξεκίνησε στις 23 Σεπτεμβρίου και θα ολοκληρωθεί στις 21 Δεκεμβρίου.
Από εδώ και πέρα, οι ημέρες στην Ελλάδα θα συνεχίσουν να μικραίνουν και οι νύχτες να μεγαλώνουν, μέχρι να φτάσουμε στη μικρότερη ημέρα του έτους, τον Δεκέμβριο. Η αλλαγή της εποχής έχει ήδη συμβεί αστρονομικά, ακόμη κι αν ο καιρός σε πολλές περιοχές εξακολουθεί να θυμίζει καλοκαίρι.
Πηγές
Σας άρεσε το άρθρο;
Εγγραφείτε στο newsletter μας για καθημερινές ενημερώσεις.