Εορτολόγιο 3 Σεπτεμβρίου 2026: Ποιοι γιορτάζουν – Άνθιμος, Φοίβος, Αριστέα και Πολύδωρος

Η Πέμπτη 3 Σεπτεμβρίου 2026 είναι μια ημέρα με αρκετές ονομαστικές γιορτές. Ανάμεσα στα ονόματα που ξεχωρίζουν είναι ο Άνθιμος και η Άνθιμη, η Αριστέα και ο Αριστίων, ο Πολύδωρος, αλλά και ο Φοίβος με τη Φοίβη.

Στο εορτολόγιο κυριαρχεί η μνήμη του Αγίου Ανθίμου, Επισκόπου Νικομηδείας, ο οποίος μαρτύρησε στους μεγάλους διωγμούς των Χριστιανών στις αρχές του 4ου αιώνα. Η 3η Σεπτεμβρίου, όμως, έχει και μια ιδιαίτερη σύνδεση με την Ελλάδα: τιμάται η Αγία Φοίβη η Διακόνισσα, η Χριστιανή από τις Κεγχρεές της Κορίνθου που αναφέρεται ονομαστικά από τον Απόστολο Παύλο.

Ποιοι γιορτάζουν στις 3 Σεπτεμβρίου 2026

Σύμφωνα με το εορτολόγιο, στις 3 Σεπτεμβρίου γιορτάζουν:

• Άνθιμος, Άνθιμη, Ανθιμία
• Αριστέα, Αρίστη, Αριστίων, Αριστίωνας, Αριστέας
• Αρέστης, Αρέστια, Αρεστία
• Αρχοντής, Αρχοντίων, Αρχοντίωνας
• Αρχοντία, Αρχοντή, Αρχοντούλα, Αρχόντισσα, Αρχόντω
• Πολύδωρος, Πολύδωρας, Πόλης, Πολυδώρης
• Πόλη, Πολυδώρα, Πόλα, Πολυδώρη
• Φοίβος, Φοίβη

Ορισμένες από τις λιγότερο συνηθισμένες παραλλαγές δεν εμφανίζονται σε όλα τα εορτολόγια, όμως οι βασικές ομάδες ονομάτων —Άνθιμος, Αριστίων, Αρχοντίων, Πολύδωρος και Φοίβη— συνδέονται με Αγίους που τιμώνται στις 3 Σεπτεμβρίου.

Τι γιορτάζει η Εκκλησία στις 3 Σεπτεμβρίου

Κεντρική θέση στο εορτολόγιο έχει ο Ιερομάρτυρας Άνθιμος, Επίσκοπος Νικομηδείας. Μαζί του τιμώνται Χριστιανοί που μαρτύρησαν κατά τους διωγμούς στη Νικομήδεια, ανάμεσά τους ο Δωρόθεος, ο Μαρδόνιος, ο Μυγδόνιος, ο Πέτρος, ο Ίνδης, ο Γοργόνιος και ο Ζήνων.

Την ίδια ημερομηνία η Εκκλησία τιμά επίσης τον Όσιο Θεόκτιστο, συνασκητή του Μεγάλου Ευθυμίου, την Αγία Βασίλισσα της Νικομηδείας, τον Ιερομάρτυρα Αριστίωνα, τον Μάρτυρα Αρχοντίωνα και τον Νεομάρτυρα Πολύδωρο, ο οποίος μαρτύρησε στη Νέα Έφεσο το 1794. Στο ελληνικό λειτουργικό ημερολόγιο της ημέρας περιλαμβάνεται ακόμη η ανακομιδή των λειψάνων του Αγίου Νεκταρίου, που έγινε το 1953.

Ο Άγιος Άνθιμος της Νικομηδείας

Ο Άγιος Άνθιμος ήταν Επίσκοπος Νικομηδείας στα χρόνια των αυτοκρατόρων Διοκλητιανού και Μαξιμιανού, όταν ξέσπασε ένας από τους σκληρότερους διωγμούς εναντίον των Χριστιανών.

Η Νικομήδεια είχε ιδιαίτερη σημασία εκείνη την εποχή, καθώς αποτελούσε μία από τις αυτοκρατορικές έδρες. Μετά από πυρκαγιά στα αυτοκρατορικά ανάκτορα, οι Χριστιανοί κατηγορήθηκαν ότι ευθύνονταν για αυτή και οι διώξεις έγιναν ακόμη πιο σκληρές. Πολλοί συνελήφθησαν και θανατώθηκαν, ενώ οι εκκλησιαστικές πηγές περιγράφουν μαζικά μαρτύρια στην πόλη.

Ο Άνθιμος παρέμεινε κοντά στους Χριστιανούς της περιοχής και συνέχισε να τους στηρίζει παρά τον κίνδυνο. Για ένα διάστημα αναγκάστηκε να απομακρυνθεί από τη Νικομήδεια, όμως εξακολούθησε να επικοινωνεί με τους πιστούς και να τους ενθαρρύνει.

Η σύλληψη και το μαρτύριο του Αγίου Ανθίμου

Σύμφωνα με τον βίο του, οι αρχές κατάφεραν τελικά να εντοπίσουν τον Άνθιμο και έστειλαν στρατιώτες για να τον συλλάβουν. Ο ίδιος δεν προσπάθησε να κρυφτεί όταν έφτασαν κοντά του. Αντίθετα, τους υποδέχθηκε και στη συνέχεια τους αποκάλυψε ποιος ήταν.

Ο Άνθιμος οδηγήθηκε μπροστά στον Μαξιμιανό και αρνήθηκε να θυσιάσει στα είδωλα. Μετά από βασανιστήρια καταδικάστηκε σε θάνατο και αποκεφαλίστηκε. Η Εκκλησία τον τιμά ως Ιερομάρτυρα, επειδή ήταν επίσκοπος και μαρτύρησε για την πίστη του.

Από τη μνήμη του προέρχεται η γιορτή των ονομάτων Άνθιμος, Άνθιμη και Ανθιμία στις 3 Σεπτεμβρίου.

Η Αγία Φοίβη που αναφέρει ο Απόστολος Παύλος

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες μορφές της ημέρας είναι η Αγία Φοίβη η Διακόνισσα, επειδή δεν τη γνωρίζουμε μόνο μέσα από μεταγενέστερο συναξάρι. Το όνομά της βρίσκεται μέσα στην ίδια την Καινή Διαθήκη.

Στο τέλος της προς Ρωμαίους επιστολής, ο Απόστολος Παύλος συστήνει τη Φοίβη στους Χριστιανούς της Ρώμης και την παρουσιάζει ως γυναίκα της Εκκλησίας στις Κεγχρεές, το ανατολικό λιμάνι της αρχαίας Κορίνθου. Αναφέρει επίσης ότι είχε βοηθήσει πολλούς ανθρώπους, ακόμη και τον ίδιο.

Η αναφορά είναι σύντομη, αλλά πολύ σημαντική. Δείχνει ότι η Φοίβη είχε ενεργό ρόλο στην πρώτη χριστιανική κοινότητα της περιοχής και έχαιρε ιδιαίτερης εκτίμησης από τον Απόστολο Παύλο.

Μετέφερε η Φοίβη την προς Ρωμαίους επιστολή;

Υπάρχει μια πολύ ενδιαφέρουσα πιθανότητα γύρω από τη Φοίβη. Αρκετοί μελετητές θεωρούν ότι μπορεί να ήταν η γυναίκα που μετέφερε την προς Ρωμαίους επιστολή από την περιοχή της Κορίνθου στη Ρώμη.

Δεν μπορούμε να το παρουσιάσουμε ως βέβαιο ιστορικό γεγονός, καθώς το ίδιο το κείμενο δεν λέει ξεκάθαρα «η Φοίβη μετέφερε την επιστολή». Το ότι όμως ο Παύλος τη συστήνει στους Ρωμαίους ακριβώς στο τέλος της επιστολής αποτελεί βασικό λόγο για τον οποίο έχει διατυπωθεί αυτή η άποψη.

Η Φοίβη συνδέεται επομένως άμεσα με μία από τις σημαντικότερες επιστολές της Καινής Διαθήκης και με την πρώτη χριστιανική κοινότητα της Κορίνθου. Στις 3 Σεπτεμβρίου γιορτάζουν Φοίβη και Φοίβος.

Πού βρίσκονταν οι Κεγχρεές

Οι Κεγχρεές βρίσκονταν κοντά στη σημερινή Κόρινθο και ήταν ένα από τα δύο μεγάλα λιμάνια της αρχαίας πόλης. Από εκεί αναχωρούσαν πλοία προς το Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο, γεγονός που έκανε την περιοχή σημαντικό εμπορικό και ταξιδιωτικό κόμβο.

Εκεί υπήρχε ήδη χριστιανική κοινότητα στα χρόνια του Αποστόλου Παύλου. Η Φοίβη ανήκε σε αυτή την κοινότητα και η αναφορά της στην προς Ρωμαίους αποτελεί μία από τις πρώτες γραπτές μαρτυρίες για τη δράση μιας γυναίκας στην Εκκλησία των πρώτων χριστιανικών χρόνων.

Ποιος ήταν ο Άγιος Αριστίων

Στις 3 Σεπτεμβρίου τιμάται επίσης ο Ιερομάρτυρας Αριστίων, ο οποίος αναφέρεται στην παράδοση ως επίσκοπος και μάρτυρας των πρώτων χριστιανικών χρόνων.

Από το όνομά του έχουν συνδεθεί με την ημέρα οι Αριστίων, Αριστίωνας, Αριστέας, Αριστέα και Αρίστη, καθώς και ορισμένες ακόμη παραλλαγές που συναντώνται στα ελληνικά εορτολόγια.

Το όνομα Αριστέα δεν είναι ιδιαίτερα σπάνιο στην Ελλάδα, γι’ αυτό η 3η Σεπτεμβρίου είναι μία από τις ημερομηνίες του εορτολογίου που έχουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον από όσο μπορεί να δείχνει αρχικά ο αριθμός των Αγίων της ημέρας.

Ο Άγιος Αρχοντίων και η γιορτή της Αρχοντίας

Ο Άγιος Αρχοντίων τιμάται επίσης στις 3 Σεπτεμβρίου. Το λειτουργικό συναξάρι αναφέρει ότι μαρτύρησε με θάνατο από πείνα.

Με τη μνήμη του συνδέονται αρκετά ελληνικά ονόματα και παραλλαγές: Αρχοντίων, Αρχοντής, Αρχοντία, Αρχοντή, Αρχοντούλα, Αρχόντισσα και Αρχόντω. Πρόκειται για χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο ένα παλαιότερο όνομα Αγίου έχει δώσει μέσα στους αιώνες πολλές διαφορετικές μορφές στην καθημερινή ελληνική χρήση.

Ο Νεομάρτυρας Πολύδωρος

Σημαντική μορφή της ημέρας είναι και ο Άγιος Πολύδωρος ο Νεομάρτυρας, ο οποίος καταγόταν από τη Λευκωσία της Κύπρου και μαρτύρησε στη Νέα Έφεσο το 1794. Το λειτουργικό ημερολόγιο της 3ης Σεπτεμβρίου αναφέρει ότι θανατώθηκε με απαγχονισμό.

Η μνήμη του συνδέεται με τα ονόματα Πολύδωρος, Πολύδωρας, Πολυδώρης, Πολυδώρα και Πόλα, αλλά και με τις πιο σύντομες μορφές Πόλης και Πόλη που εμφανίζονται σε αρκετά εορτολόγια.

Ο Πολύδωρος αποτελεί και έναν ακόμη σύνδεσμο της ημέρας με την Κύπρο, μετά τα άρθρα της 2ας Σεπτεμβρίου για τον Άγιο Μάμα και τη Μόρφου.

Η Αγία Βασίλισσα ήταν μόλις εννέα ετών

Στο εορτολόγιο της 3ης Σεπτεμβρίου βρίσκεται και μια ιδιαίτερα συγκινητική ιστορία, εκείνη της Αγίας Βασίλισσας της Νικομηδείας.

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, η Βασίλισσα ήταν μόλις εννέα ετών όταν συνελήφθη στα χρόνια του Διοκλητιανού και πιέστηκε να αρνηθεί τον Χριστό. Παρά τα βασανιστήρια που υπέστη, παρέμεινε σταθερή στην πίστη της. Η παράδοση αναφέρει μάλιστα ότι ο διοικητής Αλέξανδρος, βλέποντας όσα συνέβαιναν, πίστεψε τελικά και ο ίδιος στον Χριστιανισμό.

Σε αντίθεση με πολλούς μάρτυρες της ίδιας περιόδου, η Βασίλισσα δεν πέθανε κατά τη διάρκεια των βασανιστηρίων. Οι εκκλησιαστικές πηγές αναφέρουν ότι έζησε και αργότερα κοιμήθηκε ειρηνικά.

Ο Όσιος Θεόκτιστος

Η Εκκλησία τιμά ακόμη στις 3 Σεπτεμβρίου τον Όσιο Θεόκτιστο, έναν από τους σημαντικούς ασκητές της ερήμου της Ιουδαίας.

Ο Θεόκτιστος υπήρξε συνασκητής και στενός φίλος του Μεγάλου Ευθυμίου. Οι δύο ασκητές έζησαν μαζί για χρόνια και η παράδοση περιγράφει τόσο μεγάλη πνευματική ομοψυχία μεταξύ τους ώστε θεωρούνταν σαν «μία ψυχή σε δύο σώματα». Αργότερα γύρω από τον Θεόκτιστο συγκεντρώθηκαν και άλλοι μοναχοί και δημιουργήθηκε μοναστική κοινότητα.

Η ανακομιδή των λειψάνων του Αγίου Νεκταρίου

Η 3η Σεπτεμβρίου συνδέεται επίσης με τον Άγιο Νεκτάριο, χωρίς όμως να είναι η κύρια γιορτή του.

Την ημερομηνία αυτή τιμάται η ανακομιδή των ιερών λειψάνων του Αγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως, η οποία πραγματοποιήθηκε το 1953. Η κύρια μνήμη του Αγίου Νεκταρίου γιορτάζεται στις 9 Νοεμβρίου.

Η διευκρίνιση είναι χρήσιμη, γιατί η παρουσία του ονόματος του Αγίου στο εορτολόγιο της 3ης Σεπτεμβρίου μπορεί εύκολα να δημιουργήσει την εντύπωση ότι πρόκειται για τη βασική ημέρα της γιορτής του.

Υπάρχει νηστεία στις 3 Σεπτεμβρίου 2026;

Η 3η Σεπτεμβρίου 2026 πέφτει Πέμπτη και δεν προβλέπεται νηστεία για την ημέρα. Το επίσημο λειτουργικό ημερολόγιο της Ελληνικής Ορθόδοξης Αρχιεπισκοπής Αμερικής την καταγράφει ως ημέρα κατά την οποία επιτρέπονται όλες οι τροφές.

Φυσικά, αυτό αφορά τον γενικό κανόνα του εορτολογίου. Όποιος ακολουθεί προσωπικό κανόνα νηστείας ή έχει σχετική καθοδήγηση από τον πνευματικό του ακολουθεί εκείνη.

Ευχές για όσους γιορτάζουν στις 3 Σεπτεμβρίου

Για έναν Άνθιμο, μια Αριστέα, έναν Πολύδωρο ή μια Φοίβη, οι πιο όμορφες ευχές δεν χρειάζεται να είναι περίπλοκες:

Χρόνια πολλά! Να χαίρεσαι το όνομά σου με υγεία, αγάπη και κάθε καλό.
Πολύχρονος! Υγεία, δύναμη και πολλές όμορφες στιγμές με τους ανθρώπους που αγαπάς.
Χρόνια πολλά για τη γιορτή σου! Ό,τι επιθυμείς να το βρίσκεις μπροστά σου.
Να σε χαιρόμαστε! Με υγεία, χαρές και όμορφες στιγμές όλο τον χρόνο.

Η 3η Σεπτεμβρίου έχει τελικά ένα εορτολόγιο πολύ πιο πλούσιο απ’ όσο δείχνει με μια πρώτη ματιά. Από τον Ιερομάρτυρα Άνθιμο της Νικομηδείας και την εννιάχρονη Βασίλισσα μέχρι τη Φοίβη των Κεγχρεών που αναφέρει ο Απόστολος Παύλος και τον Κύπριο Νεομάρτυρα Πολύδωρο, πίσω από τα ονόματα της ημέρας υπάρχουν ιστορίες που απλώνονται από τους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού μέχρι τα νεότερα χρόνια.