Θεόδωρος ο μεγαλομάρτυς ο Τήρων

Το 306 μ.Χ., ο Θεόδωρος υπηρετούσε ως στρατιώτης του ρωμαϊκού στρατού στην Αμάσεια του Πόντου, στην περιοχή της Ευχαΐας. Εκείνη την εποχή, η ρωμαϊκή κυριαρχία εφαρμοζόταν σκληρά και οι Χριστιανοί αντιμετώπιζαν έντονο διωγμό. Οι αυτοκράτορες Διοκλητιανός και Μαξιμιανός είχαν εξαπολύσει αυτούς τους διωγμούς, με τον Καίσαρα Γαλέριο να τους εφαρμόζει με ιδιαίτερη σκληρότητα. Ο Θεόδωρος, ως νεοσύλλεκτος (toeron), αρνήθηκε να συμμετάσχει στις ειδωλολατρικές θυσίες. Οι θυσίες αυτές ήταν υποχρεωτικές για όλους τους στρατιωτικούς.
Οι ρωμαϊκές αρχές συνέλαβαν τον Θεόδωρο. Θεώρησαν την άρνησή του πράξη ανυπακοής και προσβολή της κρατικής θρησκείας. Τον οδήγησαν σε ανάκριση. Εκεί, ο Θεόδωρος ομολόγησε τη χριστιανική του πίστη. Δεν ενέδωσε στις απειλές και τις πιέσεις. Η επιμονή του στην πίστη αποτελούσε πρόκληση για την αυτοκρατορική εξουσία. Αυτή η εξουσία απαιτούσε πλήρη ομοιομορφία και υποταγή όλων των πολιτών στις επίσημες λατρευτικές πρακτικές.
Ο Θεόδωρος βασανίστηκε. Υπέστη μαστιγώσεις και φυλάκιση. Παρέμεινε ακλόνητος στην πίστη του. Τελικά, οι αρχές τον καταδίκασαν σε θάνατο από πυρά. Η εκτέλεση έλαβε χώρα στην Αμάσεια, γύρω στο 306 μ.Χ. Το μαρτύριό του τον κατέστησε μεγαλομάρτυρα της χριστιανικής εκκλησίας. Η μνήμη του τιμάται.
Η ιστορία του Θεόδωρου του Τίρωνα διαδόθηκε σε ολόκληρο τον χριστιανικό κόσμο. Η μαρτυρία του, μαζί με τη μαρτυρία άλλων μαρτύρων της εποχής, ενίσχυσε το ηθικό των διωκόμενων χριστιανών. Ο τίτλος “Τίρων” σημαίνει “νεοεκλεγμένος” ή “πρώτος εκλεγμένος”. Αυτό υποδηλώνει την αρχική του ιδιότητα στον ρωμαϊκό στρατό. Η ιστορία του Θεόδωρου αποτελεί μέρος της ιστορίας του διωγμού που αντιμετώπισαν οι πρώτοι χριστιανοί. Προσπάθησαν να διατηρήσουν την πίστη τους σε ένα εχθρικό περιβάλλον.

Η παράδοση συνδέει τον Άγιο Θεόδωρο του Τίρωνα με το θαύμα των κολλύβων. Λέγεται ότι κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Ιουλιανού του Αποστάτη (361-363 μ.Χ.), ο αυτοκράτορας προσπάθησε να αναβιώσει την ειδωλολατρία. Διέταξε να ραντιστούν όλα τα τρόπαια στην αγορά με το αίμα των ειδώλων. Αυτό συνέβη την πρώτη εβδομάδα της Σαρακοστής. Σκοπός του ήταν να μολύνει τους Χριστιανούς. Τότε ο Θεόδωρος εμφανίστηκε στον Αρχιεπίσκοπο Κωνσταντινουπόλεως Ευδόξιο, τον Αρχιεπίσκοπο Κωνσταντινουπόλεως. Τον προειδοποίησε για την ενέργεια του αυτοκράτορα. Συμβούλεψε τον Αρχιεπίσκοπο να δώσει εντολή στους Χριστιανούς να τρώνε κολλύβα (βρασμένο σιτάρι). Με αυτόν τον τρόπο θα απέφευγαν τα μολυσμένα τρόφιμα. Το γεγονός τιμάται έκτοτε το πρώτο Σάββατο της Σαρακοστής.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία γιορτάζει τη μνήμη του Αγίου Θεόδωρου του Τίρωνα. Η κύρια γιορτή του είναι το πρώτο Σάββατο της Σαρακοστής, γνωστό ως “Σάββατο του Αγίου Θεοδώρου”. Εκείνη την εποχή, σε όλες τις εκκλησίες, μετά τη Θεία Λειτουργία, τελείται ειδική λειτουργία και ευλογούνται τα κόλλυβα. Οι πιστοί φέρνουν στις εκκλησίες πιάτα με κόλλυβα. Τα στολίζουν με ζάχαρη, ρόδια και μαϊντανό. Τα μοιράζονται ως ευλογία. Αυτή η παράδοση συμβολίζει την ευγνωμοσύνη για τη σωτηρία από την παγίδα του Ιουλιανού. Μας υπενθυμίζει τη δύναμη της πίστης. Ο άγιος τιμάται επίσης στις 17 Φεβρουαρίου, την ημέρα του μαρτυρίου του. Πολλές εκκλησίες και μοναστήρια φέρουν το όνομά του, ιδίως σε περιοχές με στρατιωτική παράδοση ή γεωργική απασχόληση. Εκεί πραγματοποιούνται τοπικές γιορτές με λιτανείες των ιερών εικόνων.