Σύναξη Ζαχαρίου και Ελισάβετ των γεννητόρων αυτού

Στην Ιουδαία του 1ου αιώνα π.Χ., μια ρωμαϊκή επαρχία υπό τον Ηρώδη τον Μέγα, ο ιερέας Ζαχαρίας και η σύζυγός του Ελισάβετ κατοικούσαν στην ορεινή περιοχή της Ιουδαίας, πιθανώς κοντά στην Ιερουσαλήμ. Ο Ζαχαρίας ανήκε στην ιερατική τάξη του Αβιά, μία από τις 24 τάξεις που υπηρετούσαν εκ περιτροπής στον Ναό της Ιερουσαλήμ. Η Ελισάβετ καταγόταν επίσης από ιερατική γενιά, απόγονος του Ααρών. Οι Γραφές περιγράφουν και τους δύο ως δίκαιους ενώπιον του Θεού, τηρώντας όλες τις εντολές και τα διατάγματα του Κυρίου. Ωστόσο, βίωναν μια βαθιά προσωπική θλίψη: ήταν προχωρημένης ηλικίας και δεν είχαν παιδιά. Στην κοινωνία της εποχής, η ατεκνία θεωρούνταν συχνά ως ένδειξη θεϊκής δυσμένειας ή ντροπής.

Κατά τη διάρκεια μιας περιόδου υπηρεσίας του Ζαχαρία στον Ναό, του έλαχε ο κλήρος να εισέλθει στο Άγιο των Αγίων για να θυμιάσει. Καθώς εκτελούσε το καθήκον του, του εμφανίστηκε ο αρχάγγελος Γαβριήλ, ο οποίος στάθηκε στα δεξιά του θυσιαστηρίου του θυμιάματος. Ο Γαβριήλ ανακοίνωσε στον Ζαχαρία ότι οι προσευχές του είχαν εισακουστεί. Η Ελισάβετ θα γεννούσε έναν γιο, τον οποίο έπρεπε να ονομάσει Ιωάννη. Ο Γαβριήλ προφήτευσε ότι ο Ιωάννης θα ήταν μεγάλος ενώπιον του Κυρίου, γεμάτος Άγιο Πνεύμα από τη μήτρα της μητέρας του, και θα προετοίμαζε τον λαό για τον ερχομό του Κυρίου. Ο Ζαχαρίας αμφέβαλε για την αλήθεια των λόγων του αγγέλου, δεδομένης της προχωρημένης ηλικίας τους και της στειρότητας της συζύγου του. Ως αποτέλεσμα της δυσπιστίας του, ο Γαβριήλ του ανακοίνωσε ότι θα έμενε άφωνος μέχρι την ημέρα που θα εκπληρώνονταν τα λόγια του.

Μετά την ολοκλήρωση της υπηρεσίας του στον Ναό, ο Ζαχαρίας επέστρεψε στο σπίτι του. Λίγο καιρό αργότερα, η Ελισάβετ συνέλαβε, όπως είχε προαναγγελθεί. Κράτησε την εγκυμοσύνα της κρυφή για πέντε μήνες, λέγοντας: «Έτσι μου έκανε ο Κύριος στις ημέρες που με κοίταξε, για να αφαιρέσει το όνειδός μου μεταξύ των ανθρώπων.» Έπειτα από έξι μήνες, ο ίδιος αρχάγγελος Γαβριήλ επισκέφθηκε τη Μαρία στη Ναζαρέτ και της ανακοίνωσε ότι θα συνέλαμβανε τον Υιό του Θεού. Ο Γαβριήλ ανέφερε επίσης στη Μαρία την εγκυμοσύνη της Ελισάβετ ως σημείο. Η Μαρία επισκέφθηκε την Ελισάβετ στην ορεινή περιοχή της Ιουδαίας. Κατά την άφιξη της Μαρίας, το βρέφος στην κοιλιά της Ελισάβετ «σκίρτησε», και η Ελισάβετ, γεμάτη Άγιο Πνεύμα, αναφώνησε την ευλογία της Μαρίας και του καρπού της κοιλίας της.

Μετά την ολοκλήρωση της εγκυμοσύνης της Ελισάβετ, γέννησε έναν γιο. Στην όγδοη ημέρα, όταν ήρθαν να περιτέμνουν το βρέφος, οι συγγενείς και οι γείτονες ήθελαν να τον ονομάσουν Ζαχαρία, από το όνομα του πατέρα του. Η Ελισάβετ όμως επέμενε ότι το όνομά του θα ήταν Ιωάννης. Όταν ρώτησαν τον Ζαχαρία, ο οποίος ήταν ακόμα άφωνος, ζήτησε μια πινακίδα και έγραψε «Ιωάννης είναι το όνομά του». Αμέσως μετά, η γλώσσα του λύθηκε και άρχισε να μιλά, δοξάζοντας τον Θεό. Τότε προφήτευσε για τον γιο του, τον Ιωάννη, ως προφήτη του Υψίστου, που θα προετοίμαζε τις οδούς του Κυρίου. Μεταγενέστερη παράδοση αναφέρει ότι ο Ζαχαρίας δολοφονήθηκε αργότερα μέσα στον Ναό. Η Ελισάβετ διέφυγε με τον Ιωάννη στην έρημο, όπου και απεβίωσε.

Η σύλληψη του Ιωάννη του Βαπτιστή από την Ελισάβετ σε προχωρημένη ηλικία, ενώ ήταν στείρα.Η αφωνία του Ζαχαρία μετά την αμφιβολία του για τα λόγια του αρχαγγέλου, και η ανάκτηση της ομιλίας του κατά την ονοματοδοσία του γιου του.Το «σκίρτημα» του Ιωάννη στην κοιλιά της Ελισάβετ κατά την επίσκεψη της Μαρίας, καθώς και η έμπνευση της Ελισάβετ να αναγνωρίσει τη Μαρία ως τη μητέρα του Κυρίου.

Η μνήμη των Αγίων Ζαχαρία και Ελισάβετ τιμάται στις 5 Σεπτεμβρίου. Σε πολλές ορθόδοξες εκκλησίες τελείται ειδική λειτουργία προς τιμήν τους, με αναφορά στην υπομονή και την πίστη τους, παρά την αρχική αμφιβολία του Ζαχαρία. Σε ορισμένες περιοχές, κυρίως σε μοναστήρια ή ενορίες που φέρουν το όνομά τους, διοργανώνονται πανηγυρικές αγρυπνίες. Γυναίκες που αντιμετωπίζουν προβλήματα τεκνοποίησης ή επιθυμούν μια ομαλή εγκυμοσύνη, συχνά προσέρχονται στις εκκλησίες και προσεύχονται στους Αγίους, ζητώντας την πρεσβεία τους. Υπάρχουν εικόνες που τους απεικονίζουν μαζί με τον Ιωάννη τον Βαπτιστή σε παιδική ηλικία, οι οποίες θεωρούνται ιδιαίτερα προστατευτικές για την οικογένεια και τα παιδιά.