Προφήτης Ζαχαρίας πατέρας Ιωάννου του Βαπτιστή

Πριν από τη γέννηση του Ιησού Χριστού, στην Ιουδαία, η οποία βρισκόταν τότε υπό ρωμαϊκή κυριαρχία, ο Ζαχαρίας ήταν ιερέας. Ανήκε στο ιερατικό τάγμα του Αβιά και ασκούσε το λειτούργημά του στο Ναό της Ιερουσαλήμ. Η σύζυγός του, η Ελισάβετ, ήταν συγγενής της Παρθένου Μαρίας και καταγόταν από την οικογένεια του Ααρών. Το ζευγάρι ήταν προχωρημένης ηλικίας και δεν είχε παιδιά. Στην εβραϊκή κοινωνία της εποχής εκείνης, η ατεκνία θεωρούνταν συχνά ένδειξη θεϊκής δυσαρέσκειας. Αυτό προκαλούσε θλίψη στο ζευγάρι, παρόλο που ζούσε με αφοσίωση στον Θεό και τηρούσε τις εντολές του.
Κατά τη διάρκεια μιας από τις τελετουργίες του στο Ιερό, ο Ζαχαρίας είδε τον αρχάγγελο Γαβριήλ. Ο άγγελος του ανακοίνωσε ότι η Ελισάβετ επρόκειτο να γεννήσει έναν γιο, τον οποίο θα ονόμαζαν Ιωάννη. Αυτός ο Ιωάννης θα γινόταν προφήτης και θα ετοίμαζε το δρόμο για τον Κύριο. Ο Ζαχαρίας ήταν δύσπιστος. Η προχωρημένη ηλικία του και η στειρότητα της γυναίκας του τον έκαναν να αμφιβάλλει. Ο Γαβριήλ τότε του είπε ότι θα έμενε άφωνος μέχρι να γεννηθεί το παιδί και να επαληθευτούν τα λόγια του. Το Ευαγγέλιο του Λουκά, στο πρώτο κεφάλαιο, περιγράφει λεπτομερώς αυτό το γεγονός.
Περίπου εννέα μήνες αργότερα, η Ελισάβετ γέννησε τον Ιωάννη. Όταν ήρθε η ώρα για την ονοματοδοσία, οι συγγενείς πρότειναν το όνομα Ζαχαρίας, προς τιμήν του πατέρα. Όμως η Ελισάβετ επέμεινε στο όνομα Ιωάννης, όπως είχε πει ο άγγελος. Επειδή ο Ζαχαρίας ήταν ακόμα άφωνος, οι παρευρισκόμενοι του ζήτησαν να γράψει το όνομα. Εκείνος έγραψε σε μια πινακίδα “Ιωάννης είναι το όνομά του”. Αμέσως μετά, η φωνή του αποκαταστάθηκε. Άρχισε να δοξάζει τον Θεό, προφητεύοντας για το μέλλον του γιου του και τον ερχομό του Μεσσία. Ο ύμνος του, γνωστός ως “Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ”, καταγράφεται επίσης στο Ευαγγέλιο του Λουκά.
Η εκκλησιαστική παράδοση αναφέρει τη δολοφονία του Ζαχαρία. Δολοφονήθηκε στο Ναό της Ιερουσαλήμ, με εντολή του βασιλιά Ηρώδη. Ο Ηρώδης είχε διατάξει τη σφαγή των νηπίων και αναζητούσε τον Ιωάννη, θεωρώντας τον απειλή. Ο Ζαχαρίας αρνήθηκε να αποκαλύψει πού βρίσκονταν ο γιος του και η Ελισάβετ. Τότε οι στρατιώτες του Ηρώδη τον σκότωσαν μεταξύ του βωμού και του ναού. Η πράξη αυτή δεν αναφέρεται ρητά στα κανονικά Ευαγγέλια. Περιγράφεται όμως σε απόκρυφα κείμενα, όπως το Ευαγγέλιο του Ιακώβου. Η εκκλησιαστική παράδοση έχει αποδεχθεί αυτή την ιστορία και ο θάνατός του τον καθιστά μάρτυρα της πίστης.

Η αφωνία του Ζαχαρία: Έμεινε άφωνος από τη στιγμή που αμφέβαλε στα λόγια του αρχαγγέλου Γαβριήλ. Η αφωνία του κράτησε μέχρι την ονοματοδοσία του Ιωάννη.Η επιστροφή της φωνής του: Μόλις έγραψε το όνομα "Ιωάννης", η φωνή του επανήλθε πλήρως. Άρχισε να ψάλλει ύμνους και προφητείες.Η γέννηση του Ιωάννη: Η σύλληψη και γέννηση του Ιωάννη από την ηλικιωμένη και στείρα Ελισάβετ. Θεωρείται θαύμα, ως εκπλήρωση της υπόσχεσης του Θεού.

Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο Προφήτης Ζαχαρίας τιμάται ιδιαίτερα. Η μνήμη του γιορτάζεται στις 5 Σεπτεμβρίου, μαζί με την Αγία Ελισάβετ. Την ημέρα αυτή, οι πιστοί συρρέουν στους ναούς για να παρακολουθήσουν τη Θεία Λειτουργία. Συχνά, άνθρωποι που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην τεκνοποίηση ή ζευγάρια που επιθυμούν να αποκτήσουν παιδιά προσεύχονται στον Ζαχαρία και την Ελισάβετ, ζητώντας τη μεσολάβησή τους. Σε ορισμένες περιοχές, συνηθίζεται να προσφέρουν τάματα, όπως μικρές εικόνες ή κεντημένα υφάσματα, στις εικόνες τους. Η αφήγηση της ζωής του Ζαχαρία, ιδιαίτερα η στιγμή της αφωνίας του και η επιστροφή της φωνής του, διδάσκει την πίστη και την υπακοή στο θέλημα του Θεού.