Προφήτης Ηλίας

Τον 9ο αιώνα π.Χ., κατά την περίοδο του βασιλείου του Ισραήλ, ο προφήτης Ηλίας δραστηριοποιήθηκε. Η δραστηριότητά του τοποθετείται στην εποχή του βασιλιά Αχαάβ και της συζύγου του, Ιεζάβελ. Ήταν μια εποχή θρησκευτικής αναταραχής. Η λατρεία του Βάαλ, μιας θεότητας γονιμότητας από τη Φοινίκη, είχε αρχίσει να κυριαρχεί. Η Ιεζάβελ, φοινικικής καταγωγής, προώθησε ενεργά τη λατρεία του Βάαλ, φέρνοντας ιερείς και χτίζοντας βωμούς. Αυτή η εξέλιξη απειλούσε την παραδοσιακή λατρεία του Γιαχβέ και προκάλεσε την έντονη αντίδραση των πιστών του.
Ο Ηλίας υποστήριξε με θέρμη την πατριαρχική θρησκεία. Καταγόταν από τους Θεσβίτες της Γαλαάδ. Οι δραστηριότητές του επικεντρώθηκαν στην αντιμετώπιση της ειδωλολατρίας. Οι γραφές τον περιγράφουν ως ασκητή, ντυμένο με δέρματα και δερμάτινη ζώνη. Ο λόγος του ήταν άμεσος. Ο Ηλίας κατήγγειλε την αποστασία του Αχαάβ και της Ιεζάβελ. Προέβλεψε ξηρασία ως τιμωρία για την εγκατάλειψη του Γιαχβέ. Η ξηρασία διήρκεσε τρία χρόνια. Προκάλεσε εκτεταμένη καταστροφή στη γεωργία και την κτηνοτροφία, φέρνοντας λιμό.
Το αποκορύφωμα της δράσης του Ηλία καταγράφεται στην αντιπαράθεση στο όρος Κάρμηλο. Εκεί, ο Ηλίας προκάλεσε τους 450 ιερείς του Βάαλ και τους 400 ιερείς της Ασερά σε μια δοκιμασία. Η δοκιμασία είχε σκοπό να αποδείξει ποιος θεός ήταν ο αληθινός θεός. Περιελάμβανε την προετοιμασία μιας θυσίας χωρίς φωτιά, με την προσδοκία ότι ο αληθινός θεός θα έστελνε φωτιά από τον ουρανό. Οι ιερείς του Βάαλ απέτυχαν να προκαλέσουν φωτιά, παρά τις επίμονες εκκλήσεις τους. Ο Ηλίας επισκεύασε ένα παλιό βωμό του Γιαχβέ, έχυσε νερό στη θυσία και προσευχήθηκε. Τότε κατέβηκε φωτιά από τον ουρανό, καταναλώνοντας τη θυσία, τα ξύλα, τις πέτρες και το νερό.
Μετά το γεγονός του Καρμήλου, ο Ηλίας κατέφυγε στην έρημο, καταδιωκόμενος από την Ιεζάβελ. Οι γραφές αναφέρουν ότι τρέφεται από κοράκια και αργότερα από μια χήρα στη Σαρέπτα της Σιδώνας. Η παράδοση λέει ότι δεν πέθανε, αλλά ανέβηκε στον ουρανό με πύρινο άρμα και πύρινα άλογα μπροστά στον μαθητή του, τον Ελισσαιέ. Αυτή η ανάληψη τον ξεχωρίζει στην Παλαιά Διαθήκη, καθώς πιστεύεται ότι δεν βίωσε τον φυσικό θάνατο. Η μορφή του Προφήτη Ηλία έχει επηρεάσει βαθιά τη χριστιανική και την ισλαμική παράδοση, όπου επίσης τιμάται ως προφήτης.

Η τριετής ξηρασία που προκάλεσε με την προσευχή του, ως τιμωρία για την ειδωλολατρία.Η διατήρηση του αλευριού και του λαδιού της χήρας στη Σαρεπτά, έτσι ώστε να μην εξαντληθούν κατά τη διάρκεια της ξηρασίας.Η ανάσταση του γιου της χήρας της Σαρεπτά, που είχε πεθάνει.Η κάθοδος φωτιάς από τον ουρανό στον όρος Κάρμηλος, η οποία κατανάλωσε τη θυσία του, αποδεικνύοντας τη δύναμη του Γιαχβέ.Η ανάληψή του στον ουρανό με πύρινο άρμα, χωρίς να γευτεί τον θάνατο.

Στην Ελλάδα, η γιορτή του Προφήτη Ηλία, στις 20 Ιουλίου, είναι στενά συνδεδεμένη με τον ήλιο και το καλοκαίρι. Πολλές από τις εκκλησίες του είναι χτισμένες σε λόφους, κορυφές βουνών ή σε μέρη με θέα. Οι πιστοί συρρέουν σε αυτά τα ξωκλήσια, συχνά ανεβαίνοντας με τα πόδια, για να συμμετάσχουν σε λειτουργίες και γιορτές. Μετά τη λειτουργία, ακολουθεί γιορτή με παραδοσιακή μουσική, χορό και φαγητό. Σε πολλές περιοχές στήνονται υπαίθριες αγορές. Στην Κρήτη, για παράδειγμα, τα πανηγύρια του Προφήτη Ηλία προσφέρουν συχνά βραστό κρέας με πιλάφι. Στις αγροτικές περιοχές, ο Ηλίας συνδέεται με τη βροχή και οι αγρότες προσεύχονται για καλές σοδειές. Ορισμένες παραδόσεις αναφέρουν ότι ο Προφήτης Ηλίας ιππεύει το άρμα του στον ουρανό, προκαλώντας καταιγίδες. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο θεωρείται προστάτης από τις καταιγίδες.