Νεομάρτυς Πολύδωρος της Νέας Εφέσου

Το 1823, στην Αγία Βαρβάρα, ένα χωριό κοντά στη Λεμεσό της Κύπρου, γεννήθηκε ο Πολύδωρος Παπαχριστοδούλου. Οι γονείς του, Χριστόδουλος και Θεοδούλη, τον μεγάλωσαν με χριστιανική πίστη. Σε νεαρή ηλικία, ο Πολύδωρος έφυγε από την Κύπρο για να βρει δουλειά. Εγκαταστάθηκε στα Άδανα της Μικράς Ασίας. Τα Άδανα ήταν τότε μια πόλη με πολλούς λαούς και θρησκείες. Οι οικονομικές συνθήκες ήταν συχνά δύσκολες για τους χριστιανούς εκεί. Έτσι, κάτω από την πίεση της εποχής και ίσως λόγω ανάγκης, ο Πολύδωρος έγινε μουσουλμάνος.

Η αλλαγή πίστης, ακόμη κι αν έγινε υπό πίεση, βάρυνε τον Πολύδωρο. Μετά κάποιο καιρό, ένιωσε βαθιά μετάνοια. Επιδίωξε να επιστρέψει στην Ορθόδοξη Εκκλησία και την αρχική του πίστη. Ζήτησε τη συμβουλή πνευματικών και ιερέων. Αυτοί τον ενθάρρυναν να δηλώσει ανοιχτά την επιστροφή του στον Χριστιανισμό. Γνώριζε τις σοβαρές συνέπειες μιας τέτοιας επιλογής στην Οθωμανική Αυτοκρατορία του 19ου αιώνα. Η Ελληνική Επανάσταση είχε μόλις τελειώσει, γεγονός που έκανε τη θέση των Ελλήνων Ορθοδόξων ακόμη πιο επισφαλή.

Ο Πολύδωρος αποφάσισε να ομολογήσει δημόσια την πίστη του. Ταξίδεψε στη Νέα Έφεσο, το σημερινό Κουσάντασι, μια σημαντική λιμενική πόλη με μικτό πληθυσμό. Εκεί, η εγκατάλειψη του Ισλάμ τιμωρούνταν αυστηρά. Στις 3 Σεπτεμβρίου 1830, ο Πολύδωρος διακήρυξε δημόσια την χριστιανική του πίστη. Αποκήρυξε την προηγούμενη προσχώρησή του στον Ισλαμισμό. Οι οθωμανικές αρχές θεώρησαν αυτή την πράξη προσβολή της εξουσίας τους και της ισλαμικής θρησκείας. Τον συνέλαβαν αμέσως.

Οι αρχές τον βασάνισαν σκληρά. Προσπάθησαν να τον αναγκάσουν να απαρνηθεί ξανά τον Χριστό και να επιστρέψει στο Ισλάμ. Ο Πολύδωρος παρέμεινε ακλόνητος στην πίστη του. Αρνήθηκε να υποχωρήσει παρά τις δοκιμασίες. Τελικά, στις 3 Σεπτεμβρίου 1830, την ίδια ημέρα της ομολογίας του, τον εκτέλεσαν με αποκεφαλισμό. Η παράδοση λέει ότι την κεφαλή του την έριξαν στη θάλασσα. Χριστιανοί περισυνέλεξαν κρυφά το σώμα του και το ενταφίασαν. Αργότερα, τα λείψανά του μεταφέρθηκαν στην Ιερά Μονή Παναγίας Τουρλιανής στην Άνω Μερά της Μυκόνου. Εκεί φυλάσσονται μέχρι σήμερα.

Η λαϊκή παράδοση καταγράφει διάφορα θαύματα που συνδέονται με τον Νεομάρτυρα Πολύδωρο. Ένα από αυτά είναι η αναφορά για ένα έντονο φως που περιέβαλε το σώμα του μετά τον αποκεφαλισμό του. Οι χριστιανοί το ερμήνευσαν ως σημάδι της αγιότητάς του. Αναφέρονται επίσης θεραπείες ασθενών που επικαλέστηκαν τη χάρη του, κυρίως για δερματικές ή χρόνιες παθήσεις. Οι πιστοί συχνά δηλώνουν ότι τα λείψανά του στη Μονή Τουρλιανής προσφέρουν παρηγοριά και ενδυνάμωση σε δύσκολες στιγμές.

Κάθε χρόνο, στις 3 Σεπτεμβρίου, τιμάται η μνήμη του Νεομάρτυρος Πολυδώρου. Η Ιερά Μονή Παναγίας Τουρλιανής στη Μύκονο, όπου φυλάσσονται τα λείψανά του, ζωντανεύει με τις εορταστικές εκδηλώσεις. Την παραμονή της γιορτής, τελείται πανηγυρικός εσπερινός. Πιστοί από τη Μύκονο και τις γύρω περιοχές συρρέουν στην μονή. Ανήμερα, μετά τη Θεία Λειτουργία, γίνεται λιτάνευση της εικόνας του και τμήματος των λειψάνων του. Οι ψαλμοί αντηχούν στα σοκάκια της Άνω Μεράς. Πολλοί προσκυνητές φέρνουν τάματα, κεριά και προσφορές, ζητώντας την ευλογία του αγίου. Μετά τις ακολουθίες, προσφέρεται παραδοσιακό κέρασμα. Σερβίρεται κοπανιστή και λουζά, με ντόπιο κρασί, ενώ ο κόσμος σμίγει σε μια γιορτινή ατμόσφαιρα.