Μάρτυρες Ακάκιος Γεώργιος Ευγένιος Θεόδωρος Θεόφιλος Ιούστος Ματθαίος και Τρόφιμος

Στα τέλη του 3ου αιώνα μ.Χ., η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία βίωνε έντονες θρησκευτικές αναταραχές. Ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός εξέδωσε διατάγματα για την εξάλειψη του Χριστιανισμού. Επιζητούσε την ενότητα του κράτους. Η Κύζικος, σημαντικό κέντρο της Μυσίας στη Μικρά Ασία, έγινε θέατρο διώξεων. Εκεί, εννέα Χριστιανοί άνδρες, οι Ακάκιος, Γεώργιος, Ευγένιος, Θεόδωρος, Θεόφιλος, Ιούστος, Ματθαίος και Τρόφιμος, αρνήθηκαν να απαρνηθούν την πίστη τους.

Οι εννέα άνδρες, από διαφορετικά κοινωνικά στρώματα, συνελήφθησαν. Τους οδήγησαν ενώπιον του τοπικού ηγεμόνα. Το όνομά του αναφέρεται ως Αλέξανδρος ή Σαβίνος. Ο ηγεμόνας τους ζήτησε να προσφέρουν θυσίες στα ρωμαϊκά είδωλα. Οι Χριστιανοί θεωρούσαν αυτή την πράξη άρνηση του Θεού τους. Αρνήθηκαν. Αυτό οδήγησε σε βασανιστήρια. Οι πηγές περιγράφουν φρικτές δοκιμασίες. Στόχευαν να τους αναγκάσουν να αποκηρύξουν τη χριστιανική τους πίστη.

Οι εννέα μάρτυρες παρέμειναν σταθεροί στις πεποιθήσεις τους, παρά τα βασανιστήρια. Η αντοχή τους εντυπωσίασε πολλούς παρευρισκόμενους στην Κύζικο. Ακόμα και κάποιοι διώκτες τους εντυπωσιάστηκαν. Η Κύζικος ήταν στρατηγικό και εμπορικό κέντρο. Τελικά, αρνήθηκαν να υποταχθούν. Τους καταδίκασαν σε θάνατο. Η εκτέλεσή τους έγινε με αποκεφαλισμό, περίπου το 284 μ.Χ. ή λίγο αργότερα. Αυτό συνέβη στην κορύφωση των διωγμών.

Μετά τον θάνατό τους, έθαψαν τις σορούς τους στην Κύζικο. Η τοπική χριστιανική κοινότητα τίμησε γρήγορα τη μνήμη τους. Αργότερα, επί Μεγάλου Κωνσταντίνου, οι διωγμοί έπαψαν. Ένας μεγαλοπρεπής ναός χτίστηκε στην Κύζικο προς τιμήν τους. Εκεί φύλαξαν τα λείψανά τους. Μεταγενέστερες πηγές μαρτυρούν ότι τα λείψανα μεταφέρθηκαν αργότερα στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί συνέχισαν να τα τιμούν. Η ιστορία τους δείχνει θάρρος και αφοσίωση. Η χριστιανική πίστη δοκιμάστηκε σκληρά εκείνη την εποχή.

Οι παραδόσεις για τους Εννέα Μάρτυρες της Κυζίκου αναφέρουν διάφορα θαύματα. Ένα γνωστό θαύμα είναι η θεραπεία αρρώστων. Επισκέπτονταν τον τάφο τους στην Κύζικο. Πολλοί άρρωστοι φέρεται να βρήκαν ίαση επικαλούμενοι τη βοήθειά τους. Αναφέρεται ιδιαίτερα η θεραπεία ατόμων με πυρετούς και λοιμώδεις ασθένειες. Η παράδοση μιλά επίσης για θαύματα κατά τη μετακομιδή των λειψάνων τους στην Κωνσταντινούπολη. Αναφέρουν θεραπείες και προστασία από κινδύνους. Οι πιστοί πίστευαν ότι τα λείψανα προστάτευαν την πόλη από επιδημίες και καταστροφές. Η φήμη τους ως θεραπευτών εξαπλώθηκε.

Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, η μνήμη των Εννέα Μαρτύρων τιμάται με ευλάβεια στις 29 Απριλίου. Ιδιαίτερα, αυτό συμβαίνει σε περιοχές με μικρασιατική παράδοση. Οι αφιερωμένες σε αυτούς εκκλησίες διοργανώνουν πανηγυρικές λειτουργίες. Κάποιες εκκλησίες φέρουν μέρος των λειψάνων τους. Μετά τον εσπερινό, συχνά περιφέρουν τις εικόνες τους στους δρόμους. Ψαλμωδίες και ύμνοι συνοδεύουν την περιφορά. Στα σπίτια, οι νοικοκυρές ετοιμάζουν παραδοσιακά εδέσματα. Φτιάχνουν ψωμί με προζύμι και γλυκά. Τα προσφέρουν στους επισκέπτες και τα μοιράζονται ως ευλογία. Οι πιστοί θεωρούν ότι η επίκληση της βοήθειάς τους φέρνει υγεία και προστασία. Ιδιαίτερα, προστασία από ασθένειες. Στην Κύζικο, πριν την ανταλλαγή των πληθυσμών, τελούσαν μια μεγάλη γιορτή. Περιλάμβανε λιτανείες και αγρυπνίες.