Μάρτυρες Αγαθόνικος και Θεοπρέπιος

Η Νικομήδεια, στα τέλη του 3ου και αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ., ήταν μια από τις σημαντικότερες πρωτεύουσες της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός είχε εκεί την έδρα του. Αυτή η εποχή σημαδεύτηκε από τον «Μεγάλο Διωγμό», τις σκληρότερες διώξεις κατά των Χριστιανών. Η χριστιανική κοινότητα της πόλης δοκιμάστηκε σκληρά. Οι αυτοκρατορικές αρχές πίεζαν τους Χριστιανούς να αποκηρύξουν την πίστη τους και να θυσιάσουν στα ρωμαϊκά είδωλα.

Ο Αγάθωνικος ξεχώρισε στις διώξεις της Νικομήδειας. Οι ιστορικές πηγές αναφέρουν ότι καταγόταν από την Πέργαμο. Κάποιες εκδοχές τον θέλουν αξιωματούχο ή υψηλόβαθμο πολίτη. Τον συνέλαβαν μαζί με άλλους Χριστιανούς κατά τον διωγμό του Διοκλητιανού. Τον κατηγόρησαν για την άρνησή του να προσφέρει θυσίες στους θεούς της Ρώμης και την ακλόνητη προσήλωσή του στη χριστιανική πίστη. Η σύλληψή του ήταν ένα σημαντικό γεγονός. Η κοινωνική του θέση έκανε το παράδειγμα αντίστασης που προέβαλε ακόμα πιο ισχυρό.

Ο Αγάθωνικος υπέστη βασανιστήρια. Οι διώκτες του τον υπέβαλαν σε σωματικά μαρτύρια, όπως μαστιγώσεις και εγκλεισμό. Ήθελαν να τον κάμψουν, να τον χρησιμοποιήσουν ως παράδειγμα για τους υπόλοιπους Χριστιανούς. Ο Αγάθωνικος παρέμεινε σταθερός στην πίστη του, παρά τις πιέσεις και τον πόνο. Η υπομονή και η αντοχή του ενέπνευσαν άλλους. Η Εκκλησία τις θεώρησε πράξη θάρρους και αφοσίωσης. Τελικά, οι αρχές τον καταδίκασαν σε θάνατο δια αποκεφαλισμού. Η εκτέλεσή του έγινε στη Νικομήδεια, πιθανόν γύρω στο 303 μ.Χ.

Μαζί με τον Αγάθωνικο μαρτύρησε και ο Θεοπρέπιος, καθώς και μια ομάδα άλλων Χριστιανών. Ο Θεοπρέπιος, όπως πολλοί άλλοι, συνελήφθη επειδή αρνήθηκε να αρνηθεί την πίστη του. Οι πηγές αναφέρουν ότι κι αυτός βασανίστηκε. Εκτελέστηκε μαζί με τον Αγάθωνικο και τους υπόλοιπους συντρόφους τους. Η συλλογική τους μαρτυρία έδειξε την ευρεία κλίμακα των διώξεων. Έδειξε επίσης την αλληλεγγύη των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων απέναντι στην αυτοκρατορική βία. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη τους ως παράδειγμα πίστης και θυσίας.

Οι ιστορικές πηγές και οι συναξαριακές παραδόσεις δεν αναφέρουν συγκεκριμένα θαύματα, όπως θεραπείες ή υπερφυσικές παρεμβάσεις, που να αποδίδονται στους Μάρτυρες Αγάθωνικο και Θεοπρέπιο κατά τη διάρκεια της ζωής τους ή μετά τον θάνατό τους. Η Εκκλησία θεωρεί τη μαρτυρική τους θυσία θαύμα πίστης και αντοχής. Τιμά τη μνήμη τους κυρίως για την ακλόνητη πίστη τους μπροστά στον θάνατο. Η διάσωση των λειψάνων τους και η μετέπειτα τιμή τους σε ναούς θεωρείται από τους πιστούς ένδειξη της χάριτος του Θεού και της διαρκούς τους παρουσίας.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη των Μαρτύρων Αγάθωνικου και Θεοπρέπιου στις 22 Αυγούστου. Την ημέρα αυτή, σε ενορίες που φέρουν το όνομά τους, τελούνται πανηγυρικές Θείες Λειτουργίες και ειδικές ακολουθίες. Οι πιστοί πηγαίνουν στους ναούς για να τιμήσουν τη μνήμη τους, να προσκυνήσουν τις εικόνες τους και να ζητήσουν τη μεσιτεία τους. Δεν υπάρχουν ευρέως διαδεδομένες λαϊκές παραδόσεις ή έθιμα συνδεδεμένα άμεσα με αυτούς τους συγκεκριμένους μάρτυρες. Ωστόσο, η γενική παράδοση τιμής των μαρτύρων περιλαμβάνει την προσφορά λουλουδιών, το άναμμα κεριών και τη νηστεία την παραμονή της εορτής. Σε κάποιες περιοχές, όπου υπάρχει τοπική λατρεία, μπορεί να διοργανώνονται μικρές λιτανείες των εικόνων τους.