Μάρκος επίσκοπος Αρεθουσίων

Η Αρέθουσα, πόλη της Συρίας, αντιμετώπιζε θρησκευτικές αναταραχές το 361 μ.Χ. Ο Μάρκος, επίσκοπος της πόλης, κατέστρεψε έναν ειδωλολατρικό ναό την εποχή της βασιλείας του αυτοκράτορα Κωνστάντιου Β’. Αυτή η πράξη ήταν σύμφωνη με την τότε πολιτική ενίσχυσης του Χριστιανισμού. Προκάλεσε την οργή των ειδωλολατρών της περιοχής.

Όταν ο Ιουλιανός ο Αποστάτης ανέβηκε στον θρόνο το 361 μ.Χ., άλλαξε ριζικά την πολιτική του κράτους. Προσπάθησε να αναβιώσει την παλιά ρωμαϊκή θρησκεία. Διέταξε την ανοικοδόμηση των κατεστραμμένων ειδωλολατρικών ναών, επιβάλλοντας το κόστος σε όσους συμμετείχαν στην καταστροφή τους. Ο Μάρκος αρνήθηκε να πληρώσει για την ανοικοδόμηση του ναού της Αρέθουσας. Αρνήθηκε επίσης να τον ξαναχτίσει ο ίδιος. Η άρνησή του θεωρήθηκε πράξη ανυπακοής και πρόκλησης προς την αυτοκρατορική εξουσία.

Οι αρχές συνέλαβαν τον Μάρκο. Τον υπέβαλαν σε φρικτά βασανιστήρια. Οι ειδωλολάτρες της Αρέθουσας, εκμεταλλευόμενοι την ευκαιρία για εκδίκηση, τον χτύπησαν και τον έσυραν στους δρόμους. Τον άλειψαν με μέλι και γλυκό κρασί, εκθέτοντάς τον στις επιθέσεις εντόμων, κυρίως σφήκες και μέλισσες, κάτω από τον καυτό ήλιο. Παρά τα βασανιστήρια, ο Μάρκος διατήρησε την πίστη και την ψυχραιμία του. Αρνήθηκε να υποχωρήσει ή να αποκηρύξει τις πεποιθήσεις του.

Η ακλόνητη στάση του Μάρκου προκάλεσε τον θαυμασμό των βασανιστών του. Η αντοχή και η αδάμαστη πίστη του εντυπωσίασαν τους κατοίκους της πόλης, συμπεριλαμβανομένων κάποιων ειδωλολατρών. Τελικά, η επιμονή του και πιθανώς η παρέμβαση κάποιων επιφανών προσώπων οδήγησαν στην απελευθέρωσή του. Ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός κατέγραψε την ιστορία του Μάρκου. Τον εξύμνησε ως μάρτυρα και ήρωα της πίστης. Ο Μάρκος αποτέλεσε παράδειγμα θάρρους και ακεραιότητας σε μια εποχή θρησκευτικών συγκρούσεων.

Η πιο γνωστή ιστορία του Μάρκου της Αρέθουσας δεν περιγράφει ένα θαύμα με την παραδοσιακή έννοια. Περιγράφει την απίστευτη αντοχή του στα βασανιστήρια. Οι ιστορικές πηγές περιγράφουν την ψυχική και σωματική του δύναμη να υπομείνει φρικτές δοκιμασίες. Αρνήθηκε να απαρνηθεί την πίστη του ή να υποχωρήσει στις απαιτήσεις του Ιουλιανού. Οι σύγχρονοί του θεώρησαν αυτή την ακλόνητη στάση ως παράδειγμα θάρρους και πίστης. Ονομάστηκε «θαύμα» της ανθρώπινης θέλησης και αφοσίωσης.

Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο Μάρκος της Αρέθουσας τιμάται στις 29 Μαρτίου. Οι εορτασμοί της μνήμης του είναι κυρίως λειτουργικοί. Οι ακολουθίες αναδεικνύουν το μαρτύριό του και την ακλόνητη πίστη του. Δεν υπάρχουν ευρέως γνωστές, ειδικές λαϊκές παραδόσεις ή έθιμα που να συνδέονται άμεσα με τον Άγιο Μάρκο της Αρέθουσας στην Ελλάδα σήμερα. Η τιμή του εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο της μνήμης των μαρτύρων. Οι πιστοί αναζητούν έμπνευση και δύναμη από το παράδειγμά του, ιδιαίτερα σε περιόδους δοκιμασιών.