Ιερομάρτυς Σωκράτης πρεσβύτερος εν Αγκύρα

Στις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ., η Άγκυρα ήταν η πρωτεύουσα της ρωμαϊκής επαρχίας της Γαλατίας. Ο Σωκράτης υπηρετούσε ως πρεσβύτερος της χριστιανικής κοινότητας εκεί. Ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός, και αργότερα ο Μαξιμίνος Δάια, ενέτειναν τους διωγμούς κατά των Χριστιανών. Οι ρωμαϊκές αρχές ζητούσαν από τους πολίτες να προσκυνούν τους ρωμαϊκούς θεούς και να συμμετέχουν σε αυτοκρατορικές λατρείες. Οι Χριστιανοί αρνούνταν αυτές τις πράξεις.

Ως πρεσβύτερος, ο Σωκράτης καθοδηγούσε πνευματικά τη χριστιανική κοινότητα και στήριζε την πίστη της. Η χριστιανική κοινότητα της Άγκυρας, όπως και άλλες στην αυτοκρατορία, αντιμετώπιζε συλλήψεις, βασανιστήρια και εκτελέσεις για όσους δεν αποκήρυτταν την πίστη τους. Οι ρωμαϊκές αρχές στόχευαν τον Σωκράτη λόγω της θέσης του. Έβλεπαν τους χριστιανούς ηγέτες ως απειλή για τη ρωμαϊκή τάξη και θρησκεία.

Ιστορικές αναφορές δείχνουν ότι οι αρχές συνέλαβαν τον Σωκράτη κατά τους διωγμούς. Τον ανέκριναν και τον πίεσαν να θυσιάσει στους ειδωλολατρικούς θεούς. Ο Σωκράτης αρνήθηκε να υποκύψει. Αυτό οδήγησε σε βασανιστήρια. Οι λεπτομέρειες των βασανιστηρίων διαφέρουν στις πηγές. Όλες όμως καταγράφουν την σταθερή στάση του απέναντι στον θάνατο.

Ο Σωκράτης μαρτύρησε για την πίστη του στην Άγκυρα. Ο θάνατός του, πιθανώς με αποκεφαλισμό, συνέβη γύρω στις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ. Η τοπική χριστιανική κοινότητα διατήρησε τη μνήμη του. Τον τίμησε ως ιερομάρτυρα. Η θυσία του ενίσχυσε την πίστη των υπολοίπων. Οι επόμενες γενιές κράτησαν ζωντανό το όνομά του.

Οι παραδόσεις συνδέουν θαύματα με τον Ιερομάρτυρα Σωκράτη. Ιστορικές πηγές δεν τα καταγράφουν άμεσα. Μία παράδοση μιλάει για την προστασία πιστών από αρρώστιες. Αυτό συνέβη ιδίως κατά την περίοδο των διωγμών. Τότε, η πίστη στον Θεό αποτελούσε συχνά πηγή ίασης. Άλλη παράδοση αναφέρει ότι η προσευχή του έδωσε δύναμη σε ανθρώπους. Έτσι άντεξαν βασανιστήρια και παρέμειναν σταθεροί στην πίστη τους.

Στην Ανατολή, διάφορες τοπικές κοινότητες τιμούν τη μνήμη του Ιερομάρτυρα Σωκράτη. Διοργανώνουν ειδικές ακολουθίες στις 22 Μαΐου. Οι πιστοί πηγαίνουν στις εκκλησίες. Φέρνουν μικρά αναθήματα και προσεύχονται για υγεία και ψυχική δύναμη. Σε μερικές περιοχές, μοιράζουν “άρτο ευλογίας” ή μικρά γλυκίσματα μετά τη Θεία Λειτουργία. Αυτό εκφράζει την ευλογία και τη συνέχεια της κοινότητας. Οι ιστορίες του μαρτυρίου του διαβάζονται στις λειτουργίες. Θυμίζουν την αφοσίωση στην πίστη.