Ιερομάρτυρες Αύδας και Αυδιησούς και οι συν αυτοίς

Στις αρχές του 5ου αιώνα, η Σασανιδική Αυτοκρατορία διατηρούσε ασταθείς σχέσεις με τη χριστιανική της μειονότητα. Ο βασιλιάς Γιαζντεγκέρδ Α΄ αρχικά επέδειξε ανοχή προς τους Χριστιανούς. Είχε μάλιστα Χριστιανό ιατρό. Η περίοδος αυτή της σχετικής ειρήνης διακόπηκε απότομα. Η αναζωπύρωση των διωγμών αποδόθηκε στον ζήλο ορισμένων χριστιανών ηγετών, κυρίως του Αύδα, Επισκόπου των Σούσων.

Γύρω στα 418-420 μ.Χ., ο Αύδας, επιφανής επίσκοπος στην περιοχή της Σασανιδικής πρωτεύουσας, διέταξε την καταστροφή ενός ζωροαστρικού ναού της φωτιάς. Αυτή η πράξη αποτελούσε ευθεία πρόκληση προς την κρατική θρησκεία. Ήταν σοβαρό αδίκημα σε μια αυτοκρατορία όπου οι ναοί της φωτιάς συμβόλιζαν την ταυτότητα του κράτους και τη νομιμότητα του βασιλιά.

Ο Γιαζντεγκέρδ Α΄, ο οποίος είχε δείξει θρησκευτικό πραγματισμό, θεώρησε την πράξη του Αύδα ως απείθεια και ανταρσία. Απαίτησε από τον Αύδα να ανοικοδομήσει τον ναό. Ο Αύδας αρνήθηκε, επικαλούμενος την χριστιανική του πίστη. Αυτή η άρνηση προκάλεσε σκληρό διωγμό κατά των Χριστιανών σε όλη τη Σασανιδική Αυτοκρατορία. Ο Αύδας συνελήφθη, βασανίστηκε και εκτελέστηκε. Το μαρτύριό του χρονολογείται παραδοσιακά γύρω στο 420 μ.Χ.

Μαζί με τον Αύδα μαρτύρησε μια ομάδα κληρικών και πιστών. Σε αυτούς περιλαμβάνονταν ο πρεσβύτερος Αυδιησούς, ένας διάκονος και αρκετοί άλλοι ιερείς και λαϊκοί. Τα ονόματά τους αναφέρονται συχνά συλλογικά ως «οι συν αυτοίς». Οι διωγμοί συνεχίστηκαν για αρκετά χρόνια, ακόμη και στην εποχή του διαδόχου του Γιαζντεγκέρδ, Μπαχράμ Ε΄. Αυτό οδήγησε σε σημαντικό αριθμό χριστιανών μαρτύρων στην Περσία. Σύγχρονα συριακά μαρτυρολόγια και ιστορικές αναφορές καταγράφουν αυτά τα γεγονότα. Παρέχουν πληροφορίες για τις προκλήσεις που αντιμετώπιζε ο πρώιμος Χριστιανισμός εκτός της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Η καταστροφή εκκλησιών και οι προσπάθειες αναγκαστικού εκχριστιανισμού αποτέλεσαν ένα σκοτεινό κεφάλαιο για τις χριστιανικές κοινότητες στην Περσία.

Οι πρώιμες συριακές μαρτυρολογίες δεν καταγράφουν εκτενώς συγκεκριμένα θαύματα που αποδίδονται στον Αύδα και τους συν αυτώ. Εστιάζουν στην ακλόνητη πίστη τους κατά τη διάρκεια των βασανιστηρίων και της εκτέλεσής τους. Η αντοχή τους στην πίστη, απέναντι σε τεράστια δεινά και την άρνησή τους να αποκηρύξουν τον Χριστιανισμό, θεωρείται συχνά το ίδιο θαύμα. Μεταγενέστερες αγιογραφίες μπορεί να περιλαμβάνουν τυπικά θαυματουργικά στοιχεία. Αυτά συνδέονται με μάρτυρες, όπως θείο φως, θεραπείες ή η αφθαρσία λειψάνων. Αυτά όμως είναι δευτερεύοντα σε σχέση με την ιστορική αφήγηση του μαρτυρίου τους.

Η Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία εορτάζει τη μνήμη τους στις 31 Μαρτίου. Η τελετή περιλαμβάνει λειτουργικές ακολουθίες. Ψάλλονται ύμνοι που επαινούν το θάρρος και τη θυσία τους. Δεν υπάρχουν ευρέως γνωστές τοπικές συνήθειες, πανηγύρια ή τελετουργικά πέρα από την καθιερωμένη λειτουργική τήρηση στην ελληνική παράδοση. Αυτό οφείλεται κυρίως στο ότι η ευλάβεια προς αυτούς είναι πιο έντονη στις ανατολικές χριστιανικές παραδόσεις, όπως η Συριακή και η Ασσυριακή Εκκλησία της Ανατολής, απ’ όπου προέρχεται η ιστορία τους. Οι εκκλησίες αφιερωμένες σε αυτούς στην Ελλάδα είναι σπάνιες. Αυτό περιορίζει περαιτέρω τις συγκεκριμένες τοπικές παραδόσεις.