Ιερομάρτυρες Αυτόνομος και Κουρνούτος επίσκοπος Ικονίου

Ο Ιερομάρτυρας Αυτόνομος, καταγόμενος από την Ιταλία, έζησε τον 4ο αιώνα μ.Χ. Ήταν μια εποχή σκληρών διωγμών κατά των Χριστιανών στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Είχε χειροτονηθεί επίσκοπος. Οι διωγμοί τον ανάγκασαν να φύγει από την πατρίδα του. Βρήκε καταφύγιο στη Βιθυνία της Μικράς Ασίας, μια περιοχή που τότε ανήκε στη ρωμαϊκή επαρχία της Ασίας. Εκεί, στη θέση Σορπούς, κοντά στην πόλη Σωζόπολη, εγκαταστάθηκε και ανέπτυξε έντονη ιεραποστολική δράση. Κήρυξε το Ευαγγέλιο με ζήλο, προσηλυτίζοντας πολλούς ειδωλολάτρες στον Χριστιανισμό. Έχτισε και εκκλησίες.

Η δράση του Αυτόνομου στη Βιθυνία δεν πέρασε απαρατήρητη. Οι ρωμαϊκές αρχές και οι τοπικοί ειδωλολάτρες την πρόσεξαν. Η αυξανόμενη επιρροή του και ο μεγάλος αριθμός των μεταστρεφόμενων δημιούργησαν εχθρότητα. Μια μέρα, κατά τη διάρκεια Θείας Λειτουργίας, μια ομάδα ειδωλολατρών εισέβαλε στον ναό. Προσπάθησαν να τον συλλάβουν. Ο Αυτόνομος, με τη βοήθεια των πιστών του, κατάφερε να διαφύγει και να καταφύγει στην πόλη της Κλαυδιουπόλεως. Ωστόσο, οι διώκτες του δεν τον ξέχασαν.

Μετά από κάποιο διάστημα στην Κλαυδιούπολη, ο Αυτόνομος επέστρεψε στη Σορπούς. Εκεί συνέχισε το έργο του. Η παρουσία του όμως εξακολουθούσε να προκαλεί την οργή των ειδωλολατρών. Μια μέρα, ενώ τελούσε τη Θεία Λειτουργία, οι ειδωλολάτρες επιτέθηκαν ξανά. Αυτή τη φορά, η επίθεση ήταν πιο βίαιη. Εισέβαλαν στον ναό, τον χτύπησαν άγρια και τον σκότωσαν μέσα στο ιερό, κόβοντάς του το κεφάλι. Η θυσία του τοποθετείται χρονικά γύρω στο 313 μ.Χ. Αυτό συνέβη λίγο μετά το Διάταγμα των Μεδιολάνων, όταν οι αυτοκρατορικοί διωγμοί είχαν χαλαρώσει. Οι τοπικές εντάσεις, ωστόσο, παρέμειναν υψηλές.

Ο Ιερομάρτυρας Κουρνούτος ήταν επίσκοπος Ικονίου. Έζησε επίσης σε περίοδο διωγμών, πιθανότατα τον 3ο αιώνα μ.Χ. ή στις αρχές του 4ου. Οι ακριβείς ημερομηνίες της ζωής του είναι λιγότερο καθορισμένες σε σχέση με τον Αυτόνομο. Η Ικόνιο (σημερινό Konya της Τουρκίας) ήταν μια σημαντική πόλη της Μικράς Ασίας. Είχε μια ισχυρή χριστιανική κοινότητα από τους αποστολικούς χρόνους. Ο Κουρνούτος ποιμαίνοντας την εκκλησία του Ικονίου επέδειξε θάρρος και αφοσίωση. Αντιμετώπισε τις προκλήσεις των αυτοκρατορικών διαταγμάτων κατά των Χριστιανών. Κατά τη διάρκεια των διωγμών, τον συνέλαβαν και τον οδήγησαν ενώπιον του τοπικού ηγεμόνα. Αρνήθηκε να απαρνηθεί την πίστη του, παρά τις πιέσεις και τα βασανιστήρια. Τελικά, μαρτύρησε δια αποκεφαλισμού, επιβεβαιώνοντας την πίστη του μέχρι θανάτου. Η μνήμη του τιμάται μαζί με τον Αυτόνομο, πιθανώς λόγω της κοινής τους ιδιότητας ως ιερομαρτύρων-επισκόπων και της δράσης τους στη Μικρά Ασία. Δεν υπάρχουν άμεσες ιστορικές ενδείξεις κοινής δράσης ή γεωγραφικής γειτνίασης μεταξύ τους.

Η παράδοση αναφέρει ότι μετά το μαρτύριο του Αυτόνομου, το αίμα του πότισε το δάπεδο του ναού. Αυτό παρέμεινε ορατό για καιρό, θεωρούμενο απόδειξη της θυσίας του. Ένας πιστός, ο διάκονος Ιουλιανός, συνέλεξε το σώμα του Αυτόνομου και το έθαψε με ευλάβεια. Αργότερα, πάνω από τον τάφο του ανεγέρθηκε ναός, όπου καταγράφηκαν θεραπείες ασθενών. Για τον Κουρνούτο, οι ιστορικές πηγές δεν αναφέρουν συγκεκριμένα θαύματα μετά θάνατον. Η αντοχή του στα βασανιστήρια θεωρείται απόδειξη της ακλόνητης πίστης του.

Κάθε χρόνο, στις 12 Σεπτεμβρίου, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη των Ιερομαρτύρων Αυτόνομου και Κουρνούτου. Στις περιοχές όπου κάποτε έδρασε ο Αυτόνομος, όπως η Βιθυνία, δεν υπάρχουν σήμερα χριστιανικές κοινότητες. Παλαιότερα όμως τελούνταν εκεί πανηγυρικές Θείες Λειτουργίες. Στην Ελλάδα, σε ναούς που φέρουν το όνομά τους, οι πιστοί προσέρχονται για να τιμήσουν τη μνήμη τους. Συχνά φέρνουν προσφορές, όπως άρτους και κρασί, που ευλογούνται κατά τη διάρκεια της ακολουθίας. Οι ιερείς μιλούν για το παράδειγμα της ακλόνητης πίστης τους, ενθαρρύνοντας τους παρευρισκόμενους να παραμείνουν σταθεροί στις αρχές τους. Μετά τη λειτουργία, σε κάποιες ενορίες, προσφέρονται παραδοσιακά εδέσματα, ενισχύοντας την κοινοτική σύσφιξη.