Φίλιππος εκ των επτά διακόνων ο εν Τράλλεσιν

Στις αρχές του 1ου αιώνα μ.Χ., ο Φίλιππος, ένας από τους επτά διακόνους, δραστηριοποιήθηκε σε μια κρίσιμη περίοδο της πρώιμης χριστιανικής κοινότητας στην Ιερουσαλήμ. Η εκλογή του περιγράφεται στις Πράξεις των Αποστόλων (κεφ. 6). Οι Απόστολοι επέλεξαν επτά άνδρες «πλήρεις Πνεύματος και σοφίας». Αυτοί ανέλαβαν τη διαχείριση των τραπεζών και εξασφάλισαν τη δίκαιη κατανομή της τροφής στις χήρες. Έτσι, οι Απόστολοι μπόρεσαν να αφοσιωθούν στο κήρυγμα του Λόγου. Ο Φίλιππος ήταν ένας από αυτούς τους πρώτους διακόνους. Αυτή η θέση τον βοήθησε να υπηρετήσει την αναπτυσσόμενη Εκκλησία στην Ιερουσαλήμ.

Μετά τον λιθοβολισμό του Στεφάνου και τον διωγμό των Χριστιανών στην Ιερουσαλήμ, ο Φίλιππος επέκτεινε το ευαγγελιστικό του έργο πέρα από τα όρια της πόλης. Κατέφυγε στη Σαμάρεια. Το κήρυγμά του εκεί συνάντησε μεγάλη ανταπόκριση. Εκεί επιτέλεσε θαύματα και θεραπείες. Προσέλκυσε πλήθη και βάπτισε πολλούς. Ανάμεσά τους ήταν ο Σίμων ο Μάγος, ο οποίος αρχικά εντυπωσιάστηκε από τη δύναμη του Φιλίππου. Η δράση του στη Σαμάρεια βοήθησε στην εξάπλωση του Χριστιανισμού εκτός του στενού ιουδαϊκού περιβάλλοντος.

Η συνάντησή του με τον Αιθίοπα ευνούχο αποτελεί ένα από τα πιο γνωστά επεισόδια της ζωής του Φιλίππου. Ο Άγγελος του Κυρίου καθοδήγησε τον Φίλιππο. Ταξίδεψε στην έρημο. Εκεί συνάντησε έναν αξιωματούχο της βασίλισσας Κανδάκης, τον Αιθίοπα ευνούχο, ο οποίος διάβαζε το βιβλίο του προφήτη Ησαΐα. Ο Φίλιππος του εξήγησε τις Γραφές. Τον οδήγησε στην πίστη και τον βάπτισε αμέσως. Αυτό το γεγονός δείχνει τον ρόλο του Φιλίππου ως πρώιμου ιεραπόστολου. Έφερε το μήνυμα του Ευαγγελίου σε μακρινές περιοχές και σε διαφορετικούς πολιτισμούς.

Αργότερα ο Φίλιππος εγκαταστάθηκε στην Καισάρεια της Παλαιστίνης. Η Καισάρεια ήταν μια σημαντική ρωμαϊκή πόλη-λιμάνι. Εκεί έζησε με τις τέσσερις θυγατέρες του. Οι Πράξεις των Αποστόλων (21:9) τις αναφέρουν ως προφήτιδες. Η Καισάρεια έγινε το κέντρο της δράσης του για πολλά χρόνια. Φιλοξένησε τον Απόστολο Παύλο και τους συντρόφους του κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού τους στην Ιερουσαλήμ. Η παράδοση αναφέρει ότι ο Φίλιππος συνέχισε το ευαγγελιστικό του έργο μέχρι τα βαθιά του γεράματα. Κάποιες πηγές τον συνδέουν με την πόλη των Τράλλεων στη Λυδία της Μικράς Ασίας. Εκεί πιθανώς υπηρέτησε ως επίσκοπος ή μαρτύρησε. Η σύνδεσή του με τις Τράλλεις δείχνει την ευρεία εμβέλεια της αποστολικής του δράσης.

Οι αφηγήσεις των Πράξεων των Αποστόλων αναφέρουν τη δύναμη του Φιλίππου να κάνει θαύματα. Στη Σαμάρεια, πλήθη ανθρώπων συγκεντρώνονταν να τον ακούσουν. Έβλεπαν τα σημεία που έκανε. Άνθρωποι που υπέφεραν από παραλυσία ή χωλότητα θεραπεύονταν. Ακάθαρτα πνεύματα έβγαιναν από τους δαιμονισμένους με δυνατές κραυγές. Αυτά τα γεγονότα, όπως καταγράφονται, βοήθησαν στην ταχεία εξάπλωση του Χριστιανισμού στην περιοχή. Επίσης, εδραίωσαν τη φήμη του Φιλίππου ως χαρισματικού κήρυκα.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Φιλίππου του Διακόνου στις 11 Οκτωβρίου. Η αρχαία πόλη των Τράλλεων στη Λυδία, σημερινό Αϊδίνιο της Τουρκίας, δεν διατηρεί σήμερα ενεργές χριστιανικές κοινότητες. Έτσι, δεν υπάρχουν ειδικές τοπικές παραδόσεις αφιερωμένες στον Φίλιππο εκεί. Ωστόσο, η μορφή του παραμένει ζωντανή μέσα από τους εκκλησιασμούς και τις ακολουθίες της Ορθόδοξης Εκκλησίας γενικότερα. Σε ναούς αφιερωμένους σε αυτόν ή στους επτά διακόνους, τελούνται πανηγυρικές Θείες Λειτουργίες. Οι πιστοί τιμούν τον Φίλιππο. Τον βλέπουν ως παράδειγμα αφοσίωσης στη διακονία και την ευαγγελική δράση. Αναζητούν την πνευματική του βοήθεια για ενίσχυση της πίστης και καθοδήγηση στον χριστιανικό βίο. Οι εικόνες του Φιλίππου τον απεικονίζουν συνήθως με διακονικό ένδυμα. Κρατά ένα ευαγγέλιο ή ένα θυμιατό. Αυτά είναι σύμβολα του ρόλου του.