Εύρεση Τιμίων Λειψάνων Αγίων Αναργύρων Κύρου και Ιωάννου

Ο Κύρος, γιατρός από την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, και ο Ιωάννης, στρατιώτης από την Έδεσσα της Μεσοποταμίας, έζησαν στις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ. Η εποχή τους σημαδεύτηκε από τις σκληρές διώξεις των Χριστιανών υπό τον αυτοκράτορα Διοκλητιανό. Ο Κύρος, αφού ασπάστηκε τον Χριστιανισμό, εγκατέλειψε την ιατρική του πρακτική και αποσύρθηκε ως μοναχός στην Αραβία. Εκεί, προσέφερε τις ιατρικές του γνώσεις ανιδιοτελώς. Αυτή η ανιδιοτελής προσφορά τους χάρισε την προσωνυμία «Ανάργυροι».

Ο Κύρος και ο Ιωάννης συναντήθηκαν στην Αραβία. Ο Ιωάννης, εγκαταλείποντας τη στρατιωτική του θητεία, ακολούθησε τον Κύρο. Μαζί, επέστρεψαν στην Κάνωπο, πόλη κοντά στην Αλεξάνδρεια. Η φήμη τους ως θεραπευτών είχε ήδη εξαπλωθεί. Εκεί, βρέθηκαν αντιμέτωποι με τις αρχές όταν προσπάθησαν να ενισχύσουν την πίστη μιας χριστιανής γυναίκας, της Αθανασίας, και των τριών θυγατέρων της, οι οποίες είχαν συλληφθεί λόγω της πίστης τους. Η άρνησή τους να απαρνηθούν τον Χριστό οδήγησε στη σύλληψη, τα βασανιστήρια και τελικά στον αποκεφαλισμό τους γύρω στο 304 μ.Χ.

Μετά το μαρτύριό τους, τα λείψανα των Αγίων Κύρου και Ιωάννη θάφτηκαν στην Κάνωπο. Η φήμη τους ως ιατρών συνεχίστηκε. Στα τέλη του 4ου αιώνα, ο Πατριάρχης Αλεξανανδρείας Θεόφιλος (385-412 μ.Χ.) μετέφερε τα λείψανά τους. Ο Θεόφιλος, για να αντιμετωπίσει την ειδωλολατρική λατρεία της Ίσιδας και του Σέραπη στην κοντινή πόλη Μενούθη, μετέφερε τα ιερά λείψανα εκεί. Ανήγειρε μια εκκλησία αφιερωμένη σε αυτούς, μετατρέποντας το πρώην κέντρο ειδωλολατρίας σε χριστιανικό προσκύνημα.

Η λατρεία των Αγίων Κύρου και Ιωάννη επεκτάθηκε με τα χρόνια. Τον 5ο αιώνα, ο Πατριάρχης Κύριλλος Αλεξανδρείας (412-444 μ.Χ.), ο οποίος διαδέχθηκε τον Θεόφιλο, φρόντισε για την περαιτέρω διάδοση της τιμής τους. Μερικές πηγές αναφέρουν μια δεύτερη μετακομιδή λειψάνων, αυτή τη φορά στην ίδια την Αλεξάνδρεια, όπου χτίστηκαν μεγαλύτεροι ναοί προς τιμήν τους. Αυτή η μετακομιδή ενίσχυσε τη θέση τους ως προστάτες των ασθενών. Τα λείψανα τους προσέλκυσαν πολλούς πιστούς που αναζητούσαν ίαση.

Η παράδοση αποδίδει στους Αγίους Κύρο και Ιωάννη πολυάριθμα θαύματα. Αναφέρονται περιπτώσεις θεραπείας τυφλών, παράλυτων και ατόμων που υπέφεραν από πυρετούς ή άλλες χρόνιες ασθένειες. Πιστεύεται ότι εκδίωχναν δαιμόνια και προστάτευαν γυναίκες κατά τον τοκετό. Σύμφωνα με τις πηγές, η μετακομιδή των λειψάνων τους συνέβη με θεϊκή υπόδειξη στον Πατριάρχη Θεόφιλο, ο οποίος τα εντόπισε και τα μετέφερε.

Η μνήμη των Αγίων Κύρου και Ιωάννη τιμάται κάθε χρόνο στις 31 Ιανουαρίου, ημερομηνία του μαρτυρίου τους, και στις 28 Ιουνίου, σε ανάμνηση της μετακομιδής των λειψάνων τους. Σε πολλές εκκλησίες στην Ελλάδα, την Αίγυπτο και τη Μέση Ανατολή, γίνονται πανηγυρικές λειτουργίες. Οι πιστοί συρρέουν για να προσκυνήσουν τις εικόνες τους, να αγγίξουν τα λείπανά τους (όπου αυτά φυλάσσονται) και να ζητήσουν την ίαση ή την προστασία τους. Συχνά, προσφέρουν τάματα, όπως ασημένια ή χρυσά ομοιώματα μελών του σώματος, ως ευχαριστία για τη θεραπεία.