Ευψύχιος Καρτέριος και Νέαρχος

Ο διωγμός των Χριστιανών στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία έφτασε στο αποκορύφωμά του τον 3ο και στις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ. Κατά τη διάρκεια αυτής της σκληρής περιόδου, ο Ευφύσιος, ο Καρτέριος και ο Νέαρχος θυσίασαν τη ζωή τους για την πίστη τους. Έζησαν και μαρτύρησαν σε διαφορετικά μέρη και εποχές, αλλά η πίστη τους παρέμεινε ακλόνητη.
Στην Καισάρεια της Καππαδοκίας, ο Εύψυχος, επιφανής πολίτης, έζησε τον 3ο αιώνα μ.Χ., επί αυτοκράτορα Βαλεριανού. Μετά το γάμο του, κατέστρεψε το άγαλμα της θεάς Τύχης σε έναν ειδωλολατρικό ναό. Οι ρωμαϊκές αρχές συνέλαβαν τον Εύψυχο. Τον ανάγκασαν να αποκηρύξει τη χριστιανική του πίστη, αλλά εκείνος αρνήθηκε. Τον βασάνισαν σκληρά και τελικά τον αποκεφάλισαν.
Ο Καρτέριος, εκατόνταρχος στην Καισάρεια της Καππαδοκίας, μαρτύρησε στις αρχές του 4ου αιώνα επί Διοκλητιανού. Ως στρατιώτης, ομολόγησε ανοιχτά τη χριστιανική του πίστη. Υπέμεινε βασανιστήρια. Αρνήθηκε να προσφέρει θυσίες στα είδωλα. Εκτελέστηκε με σπαθί στην πόλη του, μαζί με άλλους χριστιανούς.
Στην Αρμενία, ο Νέαρχος μαρτύρησε υπό τον αυτοκράτορα Βαλεριανό. Ήταν στενός φίλος του Πολυεύκτου. Ενθάρρυνε τον Πολύευκτο να υπομείνει τα βασανιστήρια. Όταν ο Πολύευκτος εκτελέστηκε, οι αρχές συνέλαβαν τον Νέαρχο. Αρνήθηκε να αρνηθεί τον Χριστό. Τον υπέβαλαν σε βασανιστήρια και τελικά τον έκαψαν ζωντανό.

Η προφορική παράδοση αναφέρει θεραπείες ασθενών που επισκέπτονταν τον τάφο του στην Καισάρεια, κυρίως για οφθαλμικές παθήσεις. Για τον Καρτέριο και τον Νέαρχο δεν υπάρχουν καταγεγραμμένα μεταθανάτια θαύματα. Η αντίστασή τους στα βασανιστήρια και η ακλόνητη πίστη τους αποτέλεσαν παραδείγματα για τους χριστιανούς της εποχής.

Η Εκκλησία τους τιμά σε διαφορετικές ημερομηνίες. Ο Επίσχιος γιορτάζεται στις 9 Απριλίου, ο Καρχηδόνιος στις 8 Ιανουαρίου και ο Νέαρχος στις 22 Απριλίου. Στην Καππαδοκία και την Αρμενία, περιοχές όπου μαρτύρησαν, υπήρχαν ναοί αφιερωμένοι σε αυτούς. Πριν από την ανταλλαγή πληθυσμών, οι κάτοικοι της Καππαδοκίας διοργάνωναν γιορτές προς τιμήν τους. Αυτές περιλάμβαναν λιτανείες εικόνων, προσφορές ψωμιού και κρασιού. Σήμερα, η τιμή τους διατηρείται κυρίως μέσω των εκκλησιαστικών ακολουθιών.