Απόστολος Ανδρέας

Ο Ανδρέας γεννήθηκε στη Βηθσαϊδά της Γαλιλαίας. Ήταν αδελφός του Σίμωνα Πέτρου. Αρχικά εργάστηκαν ως ψαράδες. Πριν γνωρίσει τον Ιησού, ήταν μαθητής του Ιωάννη του Βαπτιστή. Ο Ιωάννης ο Βαπτιστής υπέδειξε τον Ιησού στον Ανδρέα. Ο Ανδρέας ακολούθησε τον Ιησού και έφερε τον αδελφό του Σίμωνα κοντά Του. Το Ευαγγέλιο του Ιωάννη (Ιωάννης 1:35-42) καταγράφει αυτό το γεγονός. Θεωρείται ως “πρωτότοκος” μεταξύ των μαθητών.
Μετά την Πεντηκοστή, ο Ανδρέας ξεκίνησε ιεραποστολικά ταξίδια. Ο Ευσέβιος της Καισαρείας, στην “Εκκλησιαστική Ιστορία” του (Βιβλίο Γ’, Κεφ. Α’), καταγράφει τη δραστηριότητά του στη Βιθυνία, τη Θράκη και τη Σκυθία, που αντιστοιχούν σε τμήματα της σημερινής Ουκρανίας και της Ρωσίας. Οι παραδόσεις τον θέλουν επίσης να κηρύττει στο Βυζάντιο (Κωνσταντινούπολη) και στην Ελλάδα. Η Εκκλησία του Βυζαντίου τον τιμά ως ιδρυτή της.
Ο Ανδρέας μαρτύρησε στην Πάτρα της Αχαΐας, στην Ελλάδα. Σταυρώθηκε πάνω σε έναν σταυρό σε σχήμα “Χ”, τον λεγόμενο σταυρό του Αγίου Ανδρέα (crux decussata). Το μαρτύριο συνέβη επί αυτοκράτορα Νέρωνα, πιθανότατα γύρω στο 60-70 μ.Χ. Το απόκρυφο κείμενο “Πράξεις του Ανδρέα” περιγράφει το κήρυγμα και τον θάνατό του στην Πάτρα.
Τα λείψανά του μεταφέρθηκαν αρχικά στην Κωνσταντινούπολη. Αργότερα, τμήματα από αυτά κατέληξαν στη Ρώμη και το Αμάλφι. Το 1964, η Πάτρα έλαβε και πάλι μέρος των λειψάνων του, γεγονός που σημάδεψε την τοπική Εκκλησία. Η μορφή του Ανδρέα τιμάται στον χριστιανικό κόσμο ως απόστολος και μάρτυρας.

Στο Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο (Ιωάν. 6:8-9), ο Ανδρέας είναι αυτός που επισημαίνει την ύπαρξη ενός παιδιού με πέντε κρίθινα ψωμιά και δύο ψάρια, πριν τον πολλαπλασιασμό τους από τον Ιησού.Απόκρυφα κείμενα, όπως οι «Πράξεις Ανδρέα», αναφέρουν θεραπείες ασθενών και εκδιώξεις δαιμόνων από τον Απόστολο κατά τις ιεραποστολικές του περιοδείες.Κάποιες εκκλησιαστικές παραδόσεις τού αποδίδουν και αναστάσεις νεκρών.

Στη Σκωτία, η 30ή Νοεμβρίου, ημέρα εορτασμού του Ανδρέα, είναι εθνική αργία. Οι Σκωτσέζοι οργανώνουν παραδοσιακά χορευτικά γλέντια, τα «ceilidhs», και απολαμβάνουν εδέσματα όπως το χάγκις. Η εθνική τους σημαία, η «Saltire», φέρει τον σταυρό του.Η Πάτρα, τόπος μαρτυρίου του, τιμά τον πολιούχο της με πανηγυρική Θεία Λειτουργία και λιτάνευση της Τιμίας Κάρας του. Οι δρόμοι γεμίζουν πιστούς και προσκυνητές, δημιουργώντας μια έντονη εορταστική ατμόσφαιρα.Σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, όπως η Ρουμανία και η Ουκρανία, η ημέρα του Αγίου Ανδρέα συνδέεται με μαντείες για τον γάμο. Νεαρές γυναίκες χύνουν λιωμένο κερί σε νερό, κοιτούν σε καθρέφτες ή ακολουθούν ειδικά διατροφικά έθιμα για να προβλέψουν το μέλλον τους.Λαϊκές παραδόσεις σε διάφορες ευρωπαϊκές περιοχές συνδέουν την εορτή του με την άφιξη του χειμώνα και τις πρώτες κρύες ημέρες.