Απόστολοι εκ των Εβδομήκοντα

Το Ευαγγέλιο του Λουκά (10:1-20) μας λέει ότι ο Ιησούς διόρισε μια ομάδα εβδομήντα μαθητών και τους έστειλε ανά δύο σε κάθε πόλη και τόπο που επρόκειτο να επισκεφθεί. Η αποστολή τους ήταν συγκεκριμένη: να διακηρύξουν τον ερχομό της Βασιλείας του Θεού και να θεραπεύσουν τους αρρώστους. Αυτή η αποστολή τους τοποθετούσε σε διαφορετική κατηγορία από τους δώδεκα Αποστόλους, οι οποίοι αποτελούσαν τον στενό κύκλο του Ιησού. Οι Εβδομήντα αντιπροσωπεύουν μια ευρύτερη κίνηση διάδοσης του μηνύματος του Χριστού, ακόμη και κατά τη διάρκεια της επίγειας ζωής του, προετοιμάζοντας το έδαφος για τη μετέπειτα εξάπλωση του Χριστιανισμού. Επέστρεψαν με χαρά, αναφέροντας ότι ακόμη και οι δαίμονες υποτάσσονταν στο όνομά του.
Μετά την ανάσταση του Ιησού και την Πεντηκοστή, οι εβδομήντα Απόστολοι συνέχισαν το ιεραποστολικό τους έργο. Διέδωσαν το Ευαγγέλιο σε διάφορες περιοχές της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και πέραν αυτής. Τα ονόματά τους δεν αναφέρονται όλα στην Καινή Διαθήκη. Πρώιμοι εκκλησιαστικοί ιστορικοί, όπως ο Ευσέβιος της Καισαρείας, ο Ιππόλυτος και ο Δωρόθεος της Τύρου, προσπάθησαν να καταγράψουν τους καταλόγους τους. Ωστόσο, οι κατάλογοι αυτοί παρουσιάζουν διαφορές, γεγονός που αντανακλά την απουσία ενιαίας, επίσημης καταγραφής στην πρώιμη Εκκλησία.
Μεταξύ των πιο σημαντικών προσώπων που περιλαμβάνονται στους Εβδομήκοντα είναι ο Βαρνάβας, ο Σίλας, ο Τίτος, ο Τιμόθεος, ο Μάρκος (ο Ευαγγελιστής), ο Λουκάς (ο Ευαγγελιστής) και ο Κλεόπας. Πολλοί από αυτούς έγιναν επίσκοποι σε σημαντικές πόλεις, όπως ο Στέφανος (ο πρώτος μάρτυρας, αν και συχνά θεωρείται ξεχωριστά), ο Πρόχορος, ο Νικάνορας, ο Τίμων, ο Παρμένας και ο Νικόλαος, οι οποίοι ήταν οι επτά διάκονοι που αναφέρονται στις Πράξεις των Αποστόλων. Οι δραστηριότητές τους συνέβαλαν καθοριστικά στην οργάνωση των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων και στην εδραίωση της νέας πίστης.
Οι περισσότεροι από τους Εβδομήκοντα υπέστησαν μαρτυρικό θάνατο για την πίστη τους. Η ζωή τους αποτελεί παράδειγμα αφοσίωσης και θυσίας για τη διάδοση του χριστιανικού μηνύματος. Η συλλογική τους συμβολή υπογραμμίζει τη σημασία της συνεργασίας και της πολλαπλής δράσης στην ανάπτυξη της Εκκλησίας πέρα από τον πυρήνα των Δώδεκα Αποστόλων. Η μνήμη τους τιμάται ως ιδρυτές της Εκκλησίας και πρωτοπόροι της ιεραποστολής.

Το Ευαγγέλιο του Λουκά (10:9, 17) καταγράφει την ικανότητα των εβδομήντα μαθητών να θεραπεύουν ασθενείς και να εξορκίζουν δαίμονες. Οι πράξεις αυτές αποτελούσαν αναπόσπαστο μέρος της αποστολής τους. Ήταν σημεία που επικύρωναν το κήρυγμά τους για τον ερχομό της Βασιλείας του Θεού. Η δύναμη να κάνουν θαύματα τους δόθηκε απευθείας από τον Ιησού. Κατά την επιστροφή τους, οι μαθητές ανέφεραν με χαρά την υποταγή των δαιμόνων στο όνομα του Ιησού.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη συγκέντρωση των εβδομήντα Αποστόλων στις 4 Ιανουαρίου κάθε έτους. Την ημέρα αυτή, οι εκκλησίες ψάλλουν ειδικούς ύμνους που τιμούν το συλλογικό τους έργο και την αφοσίωσή τους στη διάδοση του Ευαγγελίου. Διαβάζονται αποσπάσματα από το Ευαγγέλιο του Λουκά που περιγράφουν την αποστολή τους. Υπάρχουν εκκλησίες αφιερωμένες σε ορισμένους από τους Εβδομήκοντα και η συλλογική τους μνήμη τιμάται σε πολλές ενορίες. Οι πιστοί συμμετέχουν στη Θεία Λειτουργία, αναλογιζόμενοι τη συμβολή αυτών των πρώτων κηρύκων του Χριστιανισμού. Δεν υπάρχουν ευρέως διαδεδομένα, ιδιαίτερα τοπικά έθιμα ή τελετουργικά για τους Εβδομήκοντα ως ομάδα, πέρα από την καθιερωμένη λειτουργική τους μνήμη.