Άγιος Στρατόνικος ο μάρτυς

Στις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ., ο αυτοκράτορας Λικίνιος, αν και αρχικά συνυπέγραψε το διάταγμα της Μιδίας, σύντομα επέστρεψε στους διωγμούς των χριστιανών. Ο διωγμός αυτός ήταν ιδιαίτερα έντονος στα ανατολικά τμήματα της αυτοκρατορίας του. Η Σιδηδόνα, το σημερινό Βελιγράδι, ήταν μια σημαντική στρατιωτική βάση στην επαρχία της Άνω Μοισίας. Εκεί, ένας απλός δεσμοφύλακας, ο Στρατονίκος, συνάντησε τον διάκονο Ερμύλο.
Ο Ερμύλος, ένας χριστιανός διάκονος, συνελήφθη και φυλακίστηκε στη Σιγγιδώνα λόγω της πίστης του. Υπό την επίβλεψη του Στρατονίκου, υποβλήθηκε σε βασανιστήρια. Ο Ερμύλος παρέμεινε ακλόνητος στην ομολογία του Χριστού. Η πίστη και το σθένος του Ερμύλου εντυπωσίασαν τον Στρατώνιο.
Η επαφή με τον Ερμύλο και η παρακολούθηση των βασανιστηρίων του άλλαξε τον Στρατονίκο. Ο Στρατονίκος ομολόγησε και αυτός την πίστη του στον Χριστό, παρά τον φόβο των συνεπειών. Εγκατέλειψε τη διακονία του. Η πράξη του αυτή είχε άμεσες συνέπειες. Συνελήφθη. Οι δύο άνδρες, ο πρώην δεσμοφύλακας και ο φυλακισμένος, υποβλήθηκαν τώρα στα ίδια βασανιστήρια.
Οι δύο μάρτυρες βασανίστηκαν. Οι διώκτες τους τους ζήτησαν να απαρνηθούν την πίστη τους. Η ιστορία καταγράφει μαστιγώσεις και άλλες μορφές σωματικού πόνου. Ούτε ο Ερμύλος ούτε ο Στρατονίκος υποχώρησαν. Οι διώκτες τους αποφάσισαν να τους εκτελέσουν. Τους έδεσαν και τους έριξαν στον ποταμό Δούναβη. Εκεί βρήκαν μαρτυρικό θάνατο. Ο θάνατός τους τοποθετείται γύρω στο 304 ή 315 μ.Χ. Η μνήμη τους τιμάται μαζί στις 13 Ιανουαρίου.

Οι παραδόσεις δεν καταγράφουν συγκεκριμένα θαύματα που αποδίδονται αποκλειστικά στον Άγιο Στρατονικό. Όπως και πολλοί άλλοι μάρτυρες της πρώιμης Εκκλησίας, οι πιστοί αποδίδουν θεραπευτικές ιδιότητες στα λείψανά του, συχνά μαζί με εκείνα του Αγίου Ερμίλου. Οι αναφορές μιλούν για θεραπείες ασθενειών και παρηγοριά για όσους βρίσκονται σε δύσκολη σωματική ή ψυχική κατάσταση. Οι πιστοί πιστεύουν ότι η παρουσία των λειψάνων του σε ναούς ευλογεί τον χώρο και τους ίδιους.

Η μνήμη του Αγίου Στρατονίκου γιορτάζεται στις 13 Ιανουαρίου (ή στις 26 Ιανουαρίου για όσους ακολουθούν το παλιό ημερολόγιο), μαζί με τον Άγιο Ερμύλο. Σε ορισμένες περιοχές, κυρίως στη Σερβία όπου μαρτύρησε, αλλά και στην Ελλάδα, γίνονται λειτουργίες και ειδικές προσευχές σε εκκλησίες αφιερωμένες στη μνήμη του. Δεν υπάρχουν διαδεδομένες, ιδιαίτερες λαϊκές παραδόσεις ή τελετουργίες που να συνδέονται αποκλειστικά με τον Άγιο Στρατονικό, πέρα από την εκκλησιαστική τιμή. Οι πιστοί ζητούν την προστασία του για φυλακισμένους συγγενείς ή για όσους αντιμετωπίζουν αδικίες. Φέρνουν εικόνες του στα σπίτια τους ή ανάβουν κεριά στην εκκλησία.