Άγιος Πανάρετος

Γύρω στο 1780, στην Περιστερώνα της Πάφου, γεννήθηκε ο Πανάρετος, ο οποίος αργότερα έγινε επίσκοπος της πόλης. Η Κύπρος βρισκόταν τότε υπό οθωμανική κυριαρχία. Το καθεστώς αυτό καθόρισε την καθημερινή ζωή και το ρόλο της Εκκλησίας. Οι γονείς του ήταν ευσεβείς άνθρωποι. Ο Πανάρετος έδειξε από νωρίς κλίση προς τον μοναχισμό.
Σε νεαρή ηλικία εισήλθε στη Μονή Χρυσορρογιάτισσας. Εκεί έδειξε ζήλο για την άσκηση και τη μελέτη των ιερών γραμμάτων. Γρήγορα ξεχώρισε ανάμεσα στους μοναχούς για την ταπεινότητα και την πνευματική του πειθαρχία. Το μοναστήρι ήταν ένα σημαντικό θρησκευτικό κέντρο. Ταυτόχρονα, διατήρησε την ελληνική ταυτότητα και την ορθόδοξη πίστη του σε μια περίοδο έντονης οθωμανικής κατοχής.
Ο κλήρος και ο λαός της Πάφου τον εξέλεξαν Επίσκοπο το 1827. Διαδέχθηκε τον επίσκοπο Ιωακείμ. Η περίοδος αυτή ήταν περίοδος έντονης πολιτικής αναταραχής στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η Ελληνική Επανάσταση είχε ξεκινήσει το 1821. Η Κύπρος βίωσε τότε σημαντική καταπίεση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η εκτέλεση του Αρχιεπισκόπου Κυπριανού και άλλων ιεραρχών το 1821. Η εκλογή του Πανάρετου έγινε μέσα σε ένα πολύ ευαίσθητο πολιτικό κλίμα.
Ως επίσκοπος Πάφου, επέδειξε μεγάλη ποιμαντική μέριμνα. Προστάτευσε το ποίμνιό του από τις αυθαίρετες ενέργειες των οθωμανικών αρχών. Ενίσχυσε την πίστη των πιστών. Επικεντρώθηκε στην εκπαίδευση και τη φιλανθρωπία. Κοιμήθηκε ειρηνικά το 1840, έχοντας υπηρετήσει ως επίσκοπος για 13 χρόνια. Ο τάφος του βρίσκεται στον Καθεδρικό Ναό των Αγίων Θεοδώρων στην Πάφο. Η ζωή του κάλυψε μια κρίσιμη περίοδο για τον κυπριακό Ελληνισμό και την Ορθοδοξία.

Οι λαϊκές παραδόσεις γύρω από τον Άγιο Πανάρετο καταγράφουν μια σειρά από θαύματα. Οι ιστορίες αναφέρουν θεραπείες ασθενών από διάφορες ασθένειες, συχνά μέσω των προσευχών του. Άλλες αφηγήσεις μιλούν για την παρέμβασή του σε περιόδους ξηρασίας, όπου οι προσευχές του έφεραν βροχή, σώζοντας τις καλλιέργειες. Αναφέρονται επίσης περιπτώσεις στις οποίες ο Άγιος φέρεται να έχει εξορκίσει δαίμονες από ανθρώπους. Αυτές οι ιστορίες, που διαδίδονταν προφορικά, ενίσχυαν τη φήμη του για την αγιότητά του μεταξύ των πιστών.

Η μνήμη του Αγίου Πανάρετου γιορτάζεται την 1η Μαΐου. Την ημέρα αυτή τελούνται ειδικές Θείες Λειτουργίες στους ναούς που φέρουν το όνομά του, κυρίως στην Πάφο και την Περιστερώνα. Στο εσωτερικό των εκκλησιών, η ατμόσφαιρα είναι βαριά από το θυμίαμα και η ψαλμωδία γεμίζει το χώρο. Στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Θεοδώρου στην Πάφο, όπου βρίσκεται ο τάφος του, οι πιστοί προσέρχονται για να προσκυνήσουν την εικόνα του και, αν υπάρχουν, τα λείψανά του. Φιλούν την εικόνα, ανάβουν κεριά και ψάλλουν προσευχές για υγεία και προστασία. Σε ορισμένα χωριά, ιδιαίτερα στην Περιστερώνα, διοργανώνονται λιτανείες με την εικόνα του Αγίου, υπό τον ήχο των καμπανών και το άρωμα των ανοιξιάτικων λουλουδιών. Αρκετά αγόρια στην Κύπρο, ιδιαίτερα στην περιοχή της Πάφου, φέρουν το όνομα Πανάρετος, διατηρώντας έτσι ζωντανή τη μνήμη του Αγίου.