Άγιος Ναθαναήλ ο Απόστολος

Ο Ναθαναήλ, γνωστός και ως Βαρθολομαίος, ήταν ένας από τους δώδεκα αποστόλους του Ιησού Χριστού. Καταγόταν από την Κανά της Γαλιλαίας. Το Ευαγγέλιο του Ιωάννη καταγράφει την πρώτη του συνάντηση με τον Ιησού. Ο απόστολος Φίλιππος τον σύστησε στον Ιησού. Ο Ναθαναήλ αρχικά εξέφρασε αμφιβολίες, ρωτώντας “Από τη Ναζαρέτ δυνατός τι καλό έχει;”. Αφού συνάντησε τον Ιησού, αναγνώρισε τη θεϊκή του φύση. Ο Ιησούς τον αποκάλεσε “αληθινό Ισραηλίτη, στον οποίο δεν υπάρχει δόλος”. Αυτή η φράση υπογραμμίζει την ειλικρίνεια και την ακεραιότητα του χαρακτήρα του.
Μετά την ανάσταση του Χριστού και την Πεντηκοστή, ο Ναθαναήλ ξεκίνησε το ιεραποστολικό του έργο. Οι πηγές, αν και ποικίλλουν, δείχνουν ότι κήρυξε το Ευαγγέλιο σε εκτεταμένες περιοχές. Η εκκλησιαστική παράδοση τον τοποθετεί στην Ινδία, τη Μεσοποταμία, την Περσία και την Αρμενία. Στην Αρμενία, η δραστηριότητά του ήταν ιδιαίτερα σημαντική. Εκεί, μαζί με τον Απόστολο Θαδδαίο, θεωρείται ο ιδρυτής της Αρμενικής Αποστολικής Εκκλησίας.
Στην Αρμενία, ο Ναθαναήλ προσηλύτισε πολλούς ειδωλολάτρες στον χριστιανισμό. Η αδελφή του βασιλιά Πολύμιου ασπάστηκε τον χριστιανισμό, όπως και ο ίδιος ο βασιλιάς. Αυτό προκάλεσε την οργή των ειδωλολατρών ιερέων και του αδελφού του βασιλιά, Αστυάγου. Το Πάθος του Αγίου Βαρθολομαίου, ένα κείμενο που ανήκει στα απόκρυφα ευαγγέλια και σε άλλα αγιολογικά κείμενα, καταγράφει την αφήγηση της ζωής του στην Αρμενία.
Ο Ναθαναήλ μαρτύρησε στην Αλβανούπολη της Αρμενίας, πιθανότατα στο σημερινό Μπακού ή στο Ντερμπέντ. Η παράδοση αναφέρει ότι υπέστη φρικτό θάνατο: τον έγδυσαν ζωντανό και στη συνέχεια τον αποκεφάλισαν ή τον σταύρωσαν με το κεφάλι προς τα κάτω. Το μαρτύριό του χρονολογείται γύρω στο 68 μ.Χ. Τα λείψανά του μεταφέρθηκαν αρχικά σε διάφορες πόλεις. Από τη Μεσοποταμία, έφτασαν στο Λιπάρι και τελικά στο Μπενεβέντο της Ιταλίας. Εκεί φυλάσσονται σήμερα στον καθεδρικό ναό του Αγίου Βαρθολομαίου.

Η παράδοση αποδίδει στον Απόστολο Ναθαναήλ αρκετά θαύματα κατά τη διάρκεια του ιεραποστολικού του έργου. Στην Ινδία, λέγεται ότι θεράπευσε την κόρη του βασιλιά. Η κόρη ήταν δαιμονισμένη. Διώχνοντας τον δαίμονα από ένα είδωλο, την θεράπευσε. Λέγεται ότι θεράπευσε πολλούς ασθενείς και τυφλούς. Οι αφηγήσεις δείχνουν τη δύναμη του Χριστιανισμού πάνω στις τοπικές θρησκείες. Στην Αρμενία, η μεταστροφή του βασιλιά Πολύμιου στον χριστιανισμό είναι ένα από τα σημαντικότερα θαύματα που του αποδίδονται. Η μεταστροφή αυτή ακολούθησε τη θεραπεία της κόρης του βασιλιά. Αυτές οι αφηγήσεις, αν και αγιολογικές, καταγράφουν την πίστη των αρχαίων κοινοτήτων στη θεραπευτική δύναμη των αποστόλων.

Η μνήμη του Αγίου Ναθαναήλ (Βαρθολομαίου) τιμάται στις 11 Ιουνίου από την Ορθόδοξη Εκκλησία. Η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία τον τιμά στις 24 Αυγούστου. Στην Ελλάδα, ιδίως στις αγροτικές περιοχές της Μακεδονίας και της Θράκης, η γιορτή του συνδέεται με την έναρξη της συγκομιδής. Οι πιστοί ευλογούν τους καρπούς της γης. Στην Αρμενία, όπου θεωρείται συνιδρυτής της Εκκλησίας, η τιμή του είναι μεγάλη. Πολλές εκκλησίες φέρουν το όνομά του. Η 24η Αυγούστου είναι μια σημαντική ημέρα μνήμης. Στην Ιταλία, στο Μπενεβέντο, φυλάσσονται τα λείψανά του. Εκεί πραγματοποιούνται λαμπρές λιτανείες και πανηγύρια. Οι πιστοί συρρέουν για να προσκυνήσουν και να ζητήσουν την ευλογία του. Συχνά φέρνουν δώρα ή όρκους. Η τοπική λαογραφία σε ορισμένες περιοχές πιστεύει ότι ο καιρός της γιορτής του δίνει ενδείξεις για την επερχόμενη σοδειά.