Άγιος Φώτιος ο Μέγας

Ο Φώτιος γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη γύρω στο 810 μ.Χ. από αριστοκρατική οικογένεια με ισχυρούς δεσμούς με την αυτοκρατορική αυλή. Ο θείος του, Πατριάρχης Ταράσιος, του παρείχε εκτεταμένη εκπαίδευση. Σπούδασε ρητορική, φιλοσοφία, δίκαιο και θεολογία. Αρχικά ακολούθησε κοσμική καριέρα, ανεβαίνοντας στο αξίωμα του πρωτογραμματέα, ενός σημαντικού γραμματέα της αυλής.
Το 858 μ.Χ., ο Φώτιος ανέλαβε τον πατριαρχικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης μετά την καθαίρεση του Πατριάρχη Ιγνατίου. Η εκλογή του ήταν ταχεία και αμφιλεγόμενη. Μέσα σε λίγες ημέρες, από λαϊκός έγινε διάκονος, πρεσβύτερος, επίσκοπος και τελικά πατριάρχης. Αυτή η ταχύτητα προκάλεσε αντιδράσεις, ιδίως από τους υποστηρικτές του Ιγνατίου και τη Ρώμη.
Η πατριαρχία του Φωτίου σημαδεύτηκε από έντονες θεολογικές και πολιτικές αντιπαραθέσεις με τη Δυτική Εκκλησία. Η διαμάχη για το “Filioque” – την προσθήκη στο Σύμβολο της Πίστεως που ανέφερε ότι το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται επίσης από τον Υιό – ήταν κεντρική. Ο Φώτιος κατήγγειλε την προσθήκη ως αιρετική. Υπήρχαν επίσης διαμάχες σχετικά με την εκκλησιαστική δικαιοδοσία στη Βουλγαρία. Το 867 μ.Χ., ο Φώτιος συγκάλεσε σύνοδο στην Κωνσταντινούπολη. Η Σύνοδος αναθεμάτισε τον Πάπα Νικόλαο Α΄ και κήρυξε το Filioque ως αίρεση. Το γεγονός αυτό έμεινε γνωστό ως το Φωτιανό Σχίσμα, πρόδρομος του Μεγάλου Σχίσματος του 1054.
Αντιμετώπισε δύο εξορίες. Η πρώτη το 867 μ.Χ., όταν ο αυτοκράτορας Βασίλειος Α’ καθαίρεσε τον Φώτιο και αποκατέστησε τον Ιγνάτιο. Μετά τον θάνατο του Ιγνατίου το 877 μ.Χ., ο Φώτιος αποκαταστάθηκε στον πατριαρχικό θρόνο με την υποστήριξη του Βασιλείου. Η δεύτερη και τελική εξορία του ήρθε το 886 μ.Χ. από τον αυτοκράτορα Λέοντα ΣΤ’ τον Σοφό. Πέθανε εξόριστος στην Αρμενία γύρω στο 891 μ.Χ. Το έργο του “Μυριόβιβλος” ή “Βιβλιοθήκη” είναι μια εκτεταμένη συλλογή περιλήψεων αρχαίων ελληνικών έργων.

Δεν υπάρχουν πολλά καταγεγραμμένα θαύματα που αποδίδονται στον Άγιο Φώτιο, όπως υπάρχουν σε άλλους αγίους. Η αγιοποίησή του βασίστηκε κυρίως στην πνευματική του προσφορά, στη συγγραφική του δραστηριότητα και στον αγώνα του για την Ορθοδοξία. Η λαϊκή παράδοση, ωστόσο, τον τιμά ως προστάτη της εκπαίδευσης και της αληθινής πίστης.

Σε ορισμένες περιοχές, ιδίως σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, διοργανώνονται εκδηλώσεις μνήμης την ημέρα της μνήμης του, στις 6 Φεβρουαρίου. Αυτές περιλαμβάνουν ομιλίες για τη ζωή και το έργο του, καθώς και βραβεύσεις μαθητών ή σπουδαστών. Στις εκκλησίες, η λειτουργία είναι απλή, με έμφαση σε ύμνους που εξυμνούν τη σοφία και την πνευματική του προσφορά. Δεν υπάρχουν ευρέως διαδεδομένες λαϊκές παραδόσεις τελετουργικού χαρακτήρα, όπως λιτανείες ή ειδικά έθιμα, πέρα από τους καθαρά εκκλησιαστικούς εορτασμούς.