Άγιος Φιλάρετος ο ελεήμων

Ο Φιλάρετος ο Ελεήμων έζησε στην Παφλαγονία της Μικράς Ασίας, στο χωριό Άμνια, τον 8ο αιώνα. Γεννήθηκε γύρω στο 702 μ.Χ. και καταγόταν από πλούσια και ευγενή οικογένεια. Παντρεύτηκε τη Θεοσοφία και απέκτησαν τρία παιδιά: Ιωάννη, Υπατία και Ευανθία. Η εποχή του σημαδεύτηκε από πολιτικές αναταραχές και εκτεταμένη φτώχεια στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.
Παρά τον πλούτο του, ο Φιλάρετος ξεχώρισε για την ασυνήθιστη φιλανθρωπία του. Άρχισε να μοιράζει την περιουσία του στους φτωχούς και τους άπορους, χωρίς να λαμβάνει υπόψη του τις αντιρρήσεις της οικογένειάς του. Δώρισε γη, ζώα, ρούχα και τρόφιμα. Σταδιακά άδειασε τις αποθήκες του, φέρνοντας την οικογένειά του στα όρια της φτώχειας. Η σύζυγος και τα παιδιά του αρχικά διαμαρτυρήθηκαν έντονα για τις ενέργειές του, καθώς έβλεπαν την περιουσία τους να εξαφανίζεται και την καθημερινότητά τους να γίνεται δύσκολη.
Η φτώχεια της οικογένειας έφτασε στο σημείο να μην έχουν αρκετά για να φάνε. Όμως ο Φιλάρετος συνέχισε να πιστεύει στην πρόνοια του Θεού και να δίνει ό,τι του είχε απομείνει. Η πίστη του πέρασε από δυσκολίες, αλλά ποτέ δεν εγκατέλειψε την πρακτική της ελεημοσύνης. Οι γείτονες και οι συγγενείς, αν και στην αρχή τους κοίταζαν με περιφρόνηση λόγω της φτώχειας τους, σιγά σιγά αναγνώρισαν την αφοσίωση του Φιλάρετου και τους στήριξαν.
Η τύχη της οικογένειας άλλαξε όταν η αυτοκράτειρα Ειρήνη και ο γιος της, Κωνσταντίνος ΣΤ΄’, έψαχναν νύφη για τον νεαρό αυτοκράτορα. Έστειλαν απεσταλμένους σε όλη την αυτοκρατορία. Οι απεσταλμένοι, εντυπωσιασμένοι από την ομορφιά και την αρετή της εγγονής του Φιλάρετου, της Μαρίας, την επέλεξαν. Ο γάμος αυτός επανέφερε την οικογένεια του Φιλάρετου σε θέση ευημερίας και επιρροής. Ο Φιλάρετος, έχοντας πλέον απεριόριστους πόρους, συνέχισε το φιλανθρωπικό του έργο σε μεγαλύτερη κλίμακα. Ίδρυσε ξενώνες και φρόντιζε τους φτωχούς μέχρι τον θάνατό του σε μεγάλη ηλικία, γύρω στο 792 μ.Χ.

Παρά την απόλυτη φτώχεια του, ο Φιλάρετος είδε τα χωράφια του να καρποφορούν και τα ζώα του να πολλαπλασιάζονται, ενώ όλοι γύρω του υπέφεραν από πείνα. Αυτό θεωρήθηκε θεϊκή παρέμβαση ως ανταμοιβή για τη φιλανθρωπία του. Επίσης, η επιλογή της εγγονής του, Μαρίας, ως αυτοκράτειρας, ύστερα από την πλήρη άδειά του, θεωρείται από την παράδοση θαύμα και απόδειξη της θεϊκής εύνοιας για τον Φιλάρετο, ο οποίος δεν εγκατέλειψε ποτέ την πίστη του στην πρόνοια.

Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ο Άγιος Φιλάρετος γιορτάζεται την 1η Δεκεμβρίου. Οι πιστοί την ημέρα αυτή συχνά εντείνουν τις πράξεις φιλανθρωπίας τους, προσφέροντας τρόφιμα, ρούχα ή χρήματα σε άπορες οικογένειες. Σε ορισμένες περιοχές, ιδίως στην Ελλάδα και τη Μικρά Ασία πριν από την ανταλλαγή πληθυσμών, υπήρχε το έθιμο της συλλογής δωρεών σε εκκλησίες που έφεραν το όνομά του. Οι δωρεές αυτές διανέμονταν στη συνέχεια στους φτωχούς. Η ιστορία του χρησιμοποιείται συχνά στα κηρύγματα ως παράδειγμα ακραίας αγάπης προς τον πλησίον και εμπιστοσύνης στον Θεό. Δεν υπάρχουν συγκεκριμένα λαϊκά έθιμα με συγκεκριμένες τελετουργίες, αλλά η μνήμη του είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ενθάρρυνση της φιλανθρωπίας.