Άγιος Φαβιανός

Το 236 μ.Χ. η χριστιανική κοινότητα της Ρώμης καλείται να εκλέξει τον διάδοχο του Πάπα Αντουάν, ο οποίος είχε μαρτυρήσει. Ο Φαβιανός, ένας λαϊκός, δεν ήταν γνωστός για την εκκλησιαστική του δραστηριότητα. Η εκλογή του περιγράφεται ως θαυμαστό γεγονός από τον Ευσέβιο Καισαρείας στην Εκκλησιαστική Ιστορία του. Ένα περιστέρι κάθισε στο κεφάλι του Φαβιανού. Αυτό θεωρήθηκε θεϊκό σημάδι που έπεισε τη συνέλευση να τον κάνει επίσκοπο Ρώμης. Αυτή η απροσδόκητη εκλογή σηματοδότησε την έναρξη μιας 14ετούς θητείας.
Κατά τη διάρκεια της θητείας του, ο Πάπας Φαβιανός οργάνωσε μεθοδικά την Εκκλησία της Ρώμης. Χώρισε την πόλη σε επτά πρυτανεία, διορίζοντας έναν διάκονο σε καθένα από αυτά. Επίσης, διόρισε επτά υποδιακόνους. Αυτοί συγκέντρωσαν και κατέγραψαν τις πράξεις των μαρτύρων, γνωστές ως “acta martyrum”. Η πρωτοβουλία του ήταν μια σημαντική διοικητική ρύθμιση. Ταυτόχρονα, ήταν μια κρίσιμη προσπάθεια για τη διατήρηση της ιστορίας και της μνήμης των πρώτων χριστιανών. Έτσι, έθεσε τα θεμέλια για την εκκλησιαστική αρχειοθέτηση.
Η περίοδος της αρχιερατείας του Φαβιανού συνέπεσε αρχικά με μια φάση σχετικής ειρήνης για τους χριστιανούς. Αυτό συνέβη ιδιαίτερα υπό την αυτοκρατορία του Φιλίππου του Άραβα (244-249 μ.Χ.), ο οποίος επέδειξε κάποια ανεκτικότητα. Ο Φαβιανός εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία αυτή για να ανακτήσει τα λείψανα των προκατόχων του, του Πάπα Ποντίου και του Ιππολύτου, από τη Σαρδηνία, όπου είχαν εξοριστεί. Τους έθαψε με τιμές στη Ρώμη. Όμως η ειρήνη διακόπηκε απότομα με την άνοδο στην εξουσία του αυτοκράτορα Δέκιου το 249 μ.Χ. Ο Δέκιος εξέδωσε διάταγμα που απαιτούσε από όλους τους πολίτες να προσφέρουν θυσίες στους ρωμαϊκούς θεούς. Στόχος του ήταν να ενισχύσει την παραδοσιακή λατρεία και την ενότητα της αυτοκρατορίας.
Ο Πάπας Φαβιανός ήταν ένας από τους πρώτους και πιο επιφανείς στόχους αυτού του νέου, σκληρού διωγμού. Συνελήφθη και μαρτύρησε στις 20 Ιανουαρίου 250 μ.Χ. Ο Δέκιος φέρεται να προτιμούσε να έχει έναν αντίπαλο αυτοκράτορα παρά έναν επίσκοπο στη Ρώμη. Ο θάνατος του Φαβιανού άφησε την επισκοπή της Ρώμης κενή για 18 μήνες. Η ένταση του διωγμού κατέστησε αδύνατη την εκλογή διαδόχου. Ο Άγιος Φαβιανός θάφτηκε στις κατακόμβες της Καλλιστώς, ένδειξη της ιστορικής του σημασίας.

Η εκλογή του Φαβιανού ως Πάπα το 236 μ.Χ. είναι το κύριο θαύμα που συνδέεται με τη μορφή του. Σύμφωνα με την αφήγηση του Ευσέβιου της Καισαρείας, ένα περιστέρι κάθισε στο κεφάλι του, υποδεικνύοντας ότι ήταν ο θεϊκά εκλεγμένος διάδοχος, παρά το γεγονός ότι ήταν ένας απλός λαϊκός χωρίς ιδιαίτερο εκκλησιαστικό υπόβαθρο. Άλλα θαύματα δεν του αποδίδονται ευρέως στις ιστορικές πηγές.

Η μνήμη του Αγίου Φαβιανού γιορτάζεται στις 20 Ιανουαρίου. Στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, η γιορτή του συχνά συμπίπτει με εκείνη του Αγίου Σεβαστιανού. Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, τιμάται ως άγιος μάρτυρας την ίδια ημέρα. Δεν υπάρχουν διαδεδομένα τοπικά έθιμα ή ειδικές λαϊκές τελετές που να συνδέονται άμεσα με τον Άγιο Φαμπιάν, όπως συμβαίνει με άλλους τοπικούς αγίους. Η τιμή του είναι περισσότερο λειτουργική και ιστορική, αναγνωρίζοντας τον ρόλο του στην πρώιμη Εκκλησία και το μαρτύριό του. Ο τάφος του στις Κατακόμβες της Καλλιστώς στη Ρώμη είναι ένας σημαντικός ιστορικός και θρησκευτικός τόπος, όπου πολλοί προσκυνητές επισκέπτονται για να τιμήσουν τη μνήμη του.