Άγιος Ευγένιος ο Ιερομάρτυρας

Στα μέσα του 3ου αιώνα μ.Χ., η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ασκούσε έντονο διωγμό κατά των Χριστιανών. Ο Ευγένιος δραστηριοποιήθηκε στην Τραπεζούντα του Πόντου. Η Τραπεζούντα, στην ακτή της Μαύρης Θάλασσας, ήταν τότε ένα σημαντικό εμπορικό και πολιτιστικό κέντρο. Οι αυτοκρατορικές εντολές του Βαλεριανού έφτασαν σε αυτή την απομακρυσμένη επαρχία. Οι διαταγές αυτές αποσκοπούσαν στην επιβολή της παραδοσιακής ρωμαϊκής θρησκείας και στην εξάλειψη του χριστιανισμού.
Ο Ευγένιος και οι σύντροφοί του, ο Βαλεριανός, ο Κανίδιος και ο Ακίλα, αρνήθηκαν να προσκυνήσουν τα ειδωλολατρικά αγάλματα. Αρνήθηκαν να απαρνηθούν την πίστη τους. Η άρνησή τους αποτελούσε πρόκληση για την αυτοκρατορική εξουσία και την κοινωνική τάξη της εποχής. Οι χριστιανοί στην Τραπεζούντα αντιμετώπιζαν πίεση από τις τοπικές αρχές που εφάρμοζαν τα αυτοκρατορικά διατάγματα. Ο Ευγένιος, ένας ιερέας, ήταν ηγετική φυσιογνωμία της τοπικής χριστιανικής κοινότητας.
Οι διωγμοί του Βαλεριανού άρχισαν γύρω στο 257 μ.Χ. Αυτοί οι διωγμοί ήταν βίαιοι και συστηματικοί. Αρχικά είχαν ως στόχο τον κλήρο και τους επισκόπους. Γρήγορα επεκτάθηκαν σε όλους τους πιστούς που αρνούνταν να θυσιάσουν στους ρωμαϊκούς θεούς. Συνέλαβαν τον Ευγένιο και τους συντρόφους του. Τους έφεραν ενώπιον του τοπικού άρχοντα. Ο ηγεμόνας προσπάθησε να τους πείσει να απαρνηθούν τον Χριστό. Οι πηγές αναφέρουν ότι τους βασάνισαν. Παρέμειναν ακλόνητοι στην πίστη τους.
Ο Ευγένιος και οι τρεις σύντροφοί του μαρτύρησαν στην Τραπεζούντα. Ο Ευγένιος αποκεφαλίστηκε. Η θυσία του, μαζί με εκείνη των συντρόφων του, ενίσχυσε την πίστη των ντόπιων χριστιανών. Η θυσία αυτή συνέβαλε στην εδραίωση του χριστιανισμού στον Πόντο. Η μνήμη του τιμάται ως μάρτυρας, κληρικός που μαρτύρησε για την πίστη του. Η Τραπεζούντα, μετά το μαρτύριό του, τον ανακήρυξε προστάτη της. Η ιστορία του συνδέθηκε με την πόλη για τους επόμενους αιώνες, ιδίως στην αυτοκρατορία της Τραπεζούντας.

Οι παραδόσεις αποδίδουν διάφορα θαύματα στον Άγιο Ευγένιο. Αυτά τον καθιέρωσαν ως προστάτη της Τραπεζούντας. Μια γνωστή ιστορία αναφέρει την υπεράσπιση της πόλης από την εισβολή των Σαρακηνών τον 9ο αιώνα. Ο Άγιος λέγεται ότι εμφανίστηκε έφιππος. Απέτρεψε την κατάληψη της πόλης, προκαλώντας πανικό στους εισβολείς. Άλλες παραδόσεις μιλούν για την ικανότητά του να θεραπεύει ασθένειες, ιδίως πυρετούς. Συνδέεται επίσης με την προστασία των ταξιδιωτών από τους κινδύνους.

Στην Τραπεζούντα και τον Πόντο, η μνήμη του Αγίου Ευγενίου τιμάται με σεβασμό. Κάθε 21 Ιανουαρίου, ημέρα μνήμης του, γιορτάζεται με λειτουργίες και λιτανείες. Πριν από την ανταλλαγή των πληθυσμών, υπήρχαν πολλές εκκλησίες και παρεκκλήσια αφιερωμένα σε αυτόν. Το μοναστήρι του Αγίου Ευγενίου αποτελούσε σημαντικό πνευματικό κέντρο. Οι πιστοί συνέρρεαν στις εκκλησίες του για να ζητήσουν την ευλογία του, να ανάψουν κεριά και να προσφέρουν τάματα. Οι παραδόσεις περιλαμβάνουν την κατανάλωση ειδικών φαγητών και την αφήγηση ιστοριών για τα θαύματά του, οι οποίες μεταφέρονται από γενιά σε γενιά.