Άγιος Ερμόλαος ο Ιερομάρτυρας

Στις αρχές του 4ου αιώνα, η Νικομήδεια ήταν το διοικητικό κέντρο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Εκεί διέμενε ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός. Η πόλη έγινε θέατρο διωγμών κατά των χριστιανών. Τα διατάγματα του 303 μ.Χ. ενέτειναν την πίεση και τη βία. Ο πρεσβύτερος Ερμόλαος, κληρικός της τοπικής χριστιανικής κοινότητας, δραστηριοποιήθηκε κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.
Ο Ερμόλαος κήρυξε τον χριστιανισμό και ενίσχυσε την πίστη των οπαδών του. Απέφυγε την άμεση σύλληψη. Κατέφυγε σε κρυφά σημεία της πόλης. Εκεί συνέχισε το ποιμαντικό του έργο. Προσέφερε πνευματική καθοδήγηση και υποστήριξη σε όσους αναζητούσαν παρηγοριά. Η παρουσία του βοήθησε στη διατήρηση της χριστιανικής πίστης όταν η δημόσια έκφρασή της τιμωρούνταν με θάνατο.
Οι δραστηριότητες του Ερμολάου συνδέθηκαν με τη μεταστροφή του νεαρού Παντοκράτορα. Ο Παντολέων ήταν διακεκριμένος γιατρός στην αυλή του αυτοκράτορα. Γιος παγανιστή πατέρα και χριστιανής μητέρας, είχε λάβει χριστιανική ανατροφή. Όμως απομακρύνθηκε από την πίστη. Ο Ερμόλαος τον πλησίασε. Τον δίδαξε τις αρχές του χριστιανισμού. Τον παρότρυνε να επιστρέψει στην πίστη της μητέρας του. Ο Πτολεμαίος ασπάστηκε πλήρως τον χριστιανισμό. Ο ίδιος άρχισε να κηρύττει και να θεραπεύει στο όνομα του Χριστού.
Οι ρωμαϊκές αρχές εντόπισαν τις δραστηριότητες του Ερμόλαου και των συνεργατών του. Τον συνέλαβαν μαζί με τον Ερμίππο και τον Ερμοκράτη. Τους έφεραν ενώπιον του δικαστηρίου. Εκεί, οι αρχές απαίτησαν να αποκηρύξουν την πίστη τους και να προσφέρουν θυσία στα είδωλα. Οι τρεις άνδρες αρνήθηκαν. Στις 26 Ιουλίου 305 μ.Χ., ο Ερμόλαος και οι δύο σύντροφοί του αποκεφαλίστηκαν στη Νικομήδεια.

Οι παραδόσεις συνδέουν τον Άγιο Ερμόλαο με τον ρόλο του ως πνευματικού οδηγού του Αγίου Παντελεήμονα (μετέπειτα Παντελεήμονα). Ο Ερμόλαος δίδαξε στον Παντολέοντα τη χριστιανική πίστη. Του δίδαξε επίσης την ικανότητα να θεραπεύει τους ασθενείς μέσω της προσευχής. Η θεραπεία ενός τυφλού, καθώς και η θεραπεία του παράλυτου πατέρα του Παντολέοντα, αποδίδεται στην πνευματική δύναμη που απέκτησε ο Παντολέων υπό την καθοδήγηση του Ερμολάου.

Η μνήμη του Αγίου Ερμολάου τιμάται κάθε χρόνο στις 26 Ιουλίου, την ημέρα του μαρτυρίου του. Στην Ελλάδα, του έχουν αφιερωθεί εκκλησίες και παρεκκλήσια. Οι πιστοί επισκέπτονται αυτές τις εκκλησίες, ανάβουν κεριά και προσεύχονται. Ζητούν την πνευματική του βοήθεια και καθοδήγηση. Σε ορισμένες περιοχές, προσφέρουν ψωμί προς τιμήν του αγίου. Η γιορτή του συμπίπτει με τη γιορτή του Αγίου Παντελεήμονα. Συχνά οι δύο άγιοι τιμώνται μαζί σε κοινές λειτουργίες και γιορτές.