Άγιοι Φίλητος Λυδία Θεοπρέπιος και Μακεδών

Ο Φίλητος ήταν εξέχων Ρωμαίος αξιωματούχος, πιθανώς συγκλητικός ή κυβερνήτης, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αυτοκράτορα Αδριανού (117-138 μ.Χ.). Καταγόταν από οικογένεια υψηλού κύρους και κατείχε σημαντική θέση στην αυτοκρατορική διοίκηση. Η ζωή του άλλαξε όταν, μαζί με τη σύζυγό του Λυδία και τους δύο γιους τους, τον Θεοπρέπιο και τον Μακεδόνα, ομολόγησε δημόσια τη χριστιανική του πίστη. Η πράξη αυτή αμφισβήτησε ευθέως την επίσημη θρησκευτική πολιτική της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, η οποία απαιτούσε τη λατρεία των ειδωλολατρικών θεών και του αυτοκράτορα.
Η ομολογία πίστης του Φίλητου και της οικογένειάς του προκάλεσε την οργή των αρχών. Οι ιστορικές πηγές αναφέρουν ότι συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν ενώπιον του αυτοκράτορα Αδριανού ή των αντιπροσώπων του. Στην αρχή οι αρχές προσπάθησαν να τους μεταπείσουν με υποσχέσεις και κοσμικές τιμές. Τους προσέφεραν τη δυνατότητα να διατηρήσουν την κοινωνική τους θέση αν απαρνηθούν τον Χριστό. Η άρνησή τους να υποκύψουν στις πιέσεις οδήγησε σε βασανιστήρια, τα οποία περιγράφουν λεπτομερώς τα αγιολογικά κείμενα.
Ο Φίλητος, η Λυδία, ο Θεοπρέπιος και ο Μακεδόνας υποβλήθηκαν σε σκληρές δοκιμασίες. Οι αναφορές περιλαμβάνουν ξυλοδαρμούς, φυλάκιση σε φυλακή, ακόμη και τοποθέτηση σε φλεγόμενο καμίνι. Παρά τις δοκιμασίες, παρέμειναν ακλόνητοι στην πίστη τους, γεγονός που εντυπωσίασε ακόμη και τους βασανιστές τους. Η ανυποχώρητη στάση τους οδήγησε στη μεταστροφή ορισμένων παρευρισκομένων, μεταξύ των οποίων ο στρατιωτικός Κρονίδης και τρεις αξιωματούχοι.
Τελικά, ο Φίλητος, η Λυδία, ο Θεοπρεπής και ο Μακεδών μαρτύρησαν με απαγχονισμό γύρω στο 120 μ.Χ. Οι ακριβείς τοποθεσίες ποικίλλουν στις πηγές, με πιθανότερες τοποθεσίες την Ιλλυρία ή τη Ρώμη. Ο θάνατός τους τους κατέταξε στους πρώτους χριστιανούς μάρτυρες της αυτοκρατορικής εποχής. Η μνήμη τους τιμάται στις 27 Μαρτίου, μια σημαντική μαρτυρία για τον διωγμό των χριστιανών κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Αδριανού.

Η παράδοση μιλά για την επιβίωσή τους σε αναμμένο καμίνι, όπου λέγεται ότι παρέμειναν αβλαβείς για τρεις ημέρες.Η μεταστροφή του στρατιωτικού Κρονίδη και τριών αξιωματούχων. Αυτοί, βλέποντας τη θυσία τους, πίστεψαν στον Χριστό και μαρτύρησαν αργότερα.Αναφορές υπάρχουν για θεραπεία ασθενειών που αποδίδονται στην επίκληση του ονόματός τους, ιδιαίτερα σε παιδιά.

Σε διάφορες περιοχές, κυρίως στην Ελλάδα και σε κοινότητες της διασποράς, τιμάται η μνήμη των Αγίων Φιλίτου, Λυδίας, Θεοπρεπίου και Μακεδόνα. Στις 27 Μαρτίου, ημέρα της εορτής τους, τελούνται πανηγυρικές Θείες Λειτουργίες σε ναούς που είναι αφιερωμένοι σε αυτούς ή σε ναούς που φέρουν τμήματα των λειψάνων τους. Συχνά, γονείς που έχουν προβλήματα υγείας με τα παιδιά τους ή δυσκολίες στην οικογενειακή τους ζωή επισκέπτονται αυτές τις εκκλησίες για να προσευχηθούν. Υπάρχει το έθιμο της προσφοράς αναθημάτων, μικρών ασημένιων ή χρυσών ομοιωμάτων παιδιών ή οικογενειών, ως ένδειξη ευγνωμοσύνης για θεραπεία ή προστασία. Σε ορισμένα μέρη διοργανώνονται λιτανείες των ιερών εικόνων τους. Οι πιστοί ακολουθούν την πομπή ψάλλοντας τροπάρια και προσευχές, ζητώντας την ευλογία και την προστασία των Αγίων για τις οικογένειές τους και την κοινότητά τους. Η ατμόσφαιρα είναι κατανυκτική, με τον αέρα να γεμίζει με τη μυρωδιά του θυμιάματος και το φως των κεριών να τρεμοπαίζει.