Άγιοι Ευλάμπιος και Ευλαμπία οι αδελφοί

Η Νικομήδεια ήταν μια από τις σημαντικότερες πόλεις της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ. Ήταν η πρωτεύουσα της Βιθυνίας. Εκείνη την εποχή, ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός είχε εξαπολύσει έναν από τους σκληρότερους διωγμούς κατά των Χριστιανών. Ο Ευλάμπιος και η Ευλαμπία, αδέλφια από την Καππαδοκία, ζούσαν στη Νικομήδεια. Η χριστιανική τους πίστη τους έφερε σε σύγκρουση με τις αρχές.
Ο Ευλάμπιος, σε ηλικία είκοσι ετών, συνελήφθη. Οι αρχές του ζήτησαν να αποκηρύξει την πίστη του. Εκείνος αρνήθηκε σθεναρά, υπομένοντας φρικτά βασανιστήρια. Οι αξιωματούχοι της Νικομήδειας, με εντολή της επάρχου, χρησιμοποίησαν σκληρές μεθόδους για να εξαναγκάσουν τους χριστιανούς σε αποστασία. Ο Ευλάμπιος υποβλήθηκε σε μαστιγώσεις, πυρπολήσεις και άλλες δοκιμασίες. Η πίστη του παρέμεινε ακλόνητη. Η αδελφή του, Ευλαμπία, έμαθε για τα βασανιστήρια του αδελφού της και έτρεξε να τον βρει.
Βλέποντας τον αδελφό της να υπομένει με τέτοια αντοχή, η Ευλαμπία διακήρυξε δημόσια την πίστη της στον Χριστό. Η πράξη της αυτή προκάλεσε την οργή των αρχών. Την συνέλαβαν αμέσως και τη βασάνισαν και αυτήν. Το παράδειγμα των δύο αδελφών είχε απροσδόκητο αντίκτυπο. Διακόσιοι τριάντα στρατιώτες, που παρακολουθούσαν τα βασανιστήρια, συγκλονίστηκαν από την αντοχή και την πίστη τους. Ομολόγησαν κι αυτοί τη χριστιανική τους πίστη, γνωρίζοντας τις συνέπειες.
Τελικά, ο Ευλάμπιος, η Ευλαμπία και οι διακόσιοι τριάντα στρατιώτες οδηγήθηκαν στον τόπο της εκτέλεσης. Ο Ευλάμπιος αποκεφαλίστηκε. Αμέσως μετά, η Ευλαμπία ακολούθησε, παραδίδοντας την ψυχή της δίπλα στον αδελφό της. Ο θάνατός τους, μαζί με εκείνον των στρατιωτών, ήταν ένα ακόμη επεισόδιο του σκληρού διωγμού του Διοκλητιανού. Μαζί μαρτύρησαν την αντοχή και την πίστη που πέρασε στην ιστορία της πρώιμης χριστιανικής εκκλησίας.

Η παράδοση αναφέρει πως ο Ευλάμπιος ρίχτηκε σε καμίνι, όμως βγήκε άθικτος.Λέγεται πως όταν τον έριξαν σε λέβητα με καυτό λάδι, αυτό έγινε δροσερό και δεν έπαθε τίποτα.Μια διήγηση αναφέρει ότι με την προσευχή του ανάβλυσε πηγή νερού για να δροσιστεί.Σύμφωνα με τις αγιογραφικές πηγές, ο Ευλάμπιος θεράπευσε έναν τυφλό άνδρα με την προσευχή του, ο οποίος αμέσως μετά ασπάστηκε τον Χριστιανισμό.Η μαζική μεταστροφή των 230 στρατιωτών θεωρείται από την παράδοση ως θαύμα της πίστης τους.

Η μνήμη τους τιμάται στις 10 Οκτωβρίου.Σε πολλές περιοχές, ιδίως στην Ελλάδα και την Κύπρο, τελούνται πανηγυρικές Θείες Λειτουργίες.Σε ορισμένες εκκλησίες αφιερωμένες σε αυτούς, οι πιστοί φέρνουν προσφορές, όπως λάδι και ψωμί, ζητώντας την προστασία τους.Υπάρχουν παραδόσεις όπου γονείς δίνουν τα ονόματα Ευλάμπιος και Ευλαμπία στα παιδιά τους, ελπίζοντας να έχουν την ίδια αντοχή και πίστη.Σε αγροτικές περιοχές, ορισμένες λαϊκές παραδόσεις συνδέουν την ημέρα τους με την έναρξη των χειμερινών εργασιών ή την προετοιμασία για το κρύο.