Άγιοι Αφρικανός Θεόδωρος Μάξιμος Πομπήιος Τερέντιος και τριάντα εννέα Μάρτυρες

Το 250 μ.Χ., η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία γνώρισε έναν από τους σκληρότερους διωγμούς των Χριστιανών, που διέταξε ο αυτοκράτορας Δέκιος. Αυτός εξέδωσε διάταγμα που απαιτούσε από όλους τους πολίτες να προσφέρουν θυσίες στους ρωμαϊκούς θεούς. Στόχος ήταν να ενισχυθεί η παραδοσιακή λατρεία και να ενοποιηθεί το κράτος. Όσοι υπάκουαν λάμβαναν ένα “libellus”, ένα πιστοποιητικό θυσίας. Στη ρωμαϊκή επαρχία της Αφρικής, και ιδίως στην Καρχηδόνα, το διάταγμα εφαρμόστηκε με ιδιαίτερη αυστηρότητα. Χιλιάδες χριστιανοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με τη δοκιμασία της πίστης τους.
Στην Καρχηδόνα, οι Άγιοι Αφρικανός, Θεόδωρος, Μάξιμος, Πομπήιος και Τερέδιος αρνήθηκαν να υπακούσουν. Οι άνδρες αυτοί ήταν πιθανώς Ρωμαίοι πολίτες ή εξελληνισμένοι Αφρικανοί, με σημαντική θέση στην τοπική κοινωνία. Αρνήθηκαν κατηγορηματικά να απαρνηθούν την πίστη τους. Η άρνησή τους να θυσιάσουν στους ειδωλολατρικούς θεούς θεωρήθηκε πράξη ανυπακοής στην αυτοκρατορική εξουσία και πρόκληση για τη δημόσια τάξη. Οι αρχές της Καρχηδόνας τους συνέλαβαν και τους έφεραν ενώπιον του τοπικού κυβερνήτη.
Οι πέντε άνδρες βασανίστηκαν. Οι ιστορικές πηγές περιγράφουν μαστιγώσεις, ξυλοδαρμούς, εγκλεισμό σε σκοτεινές φυλακές και άλλες μορφές σωματικής και ψυχικής εξάντλησης. Παρά τον πόνο, παρέμειναν ακλόνητοι στην πίστη τους, αρνούμενοι να υποκύψουν στις αρχές. Η αταλάντευτη στάση τους ενθάρρυνε τους Χριστιανούς στην περιοχή σε μια εποχή βαθιάς κρίσης.
Τελικά, οι Άγιοι Αφρικανός, Θεόδωρος, Μάξιμος, Πομπήιος και Τερέδιος, μαζί με τριάντα εννέα άλλους Χριστιανούς που είχαν συλληφθεί και βασανιστεί μαζί τους, οδηγήθηκαν στον τόπο της εκτέλεσης. Το μαρτύριό τους ολοκληρώθηκε με αποκεφαλισμό, πιθανότατα στην Καρχηδόνα, γύρω στο 250 μ.Χ. Ο θάνατός τους επισφράγισε την πίστη τους. Πρόσθεσαν ένα σημαντικό κεφάλαιο στην ιστορία του πρώιμου χριστιανικού μαρτυρίου στη Βόρεια Αφρική, αποτελώντας παράδειγμα θάρρους και αντοχής.

Οι ιστορικές αναφορές για τους Αγίους Αφρικανό, Θεόδωρο, Μάξιμο, Πομπήιο, Τερέντιο και τους τριάντα εννέα μάρτυρες επικεντρώνονται κυρίως στην αντίστασή τους στα βασανιστήρια και στην ομολογία της πίστης τους. Δεν υπάρχουν συγκεκριμένες, εκτεταμένες αναφορές σε θαύματα που έκαναν εν ζωή, πέρα από την ψυχική τους δύναμη. Η παράδοση συχνά αποδίδει στους μάρτυρες μεταθανάτιες θαυματουργικές επεμβάσεις, όπως τη θεραπεία ασθενών ή την προστασία τους από κινδύνους, ως αποτέλεσμα της αφοσίωσης των πιστών σε αυτούς.

Η μνήμη των Αγίων Αφρικάνου, Θεοδώρου, Μαξίμου, Πομπήιου, Τερέντιου και των τριάντα εννέα Μαρτύρων τιμάται στις 10 Απριλίου από την Ορθόδοξη Εκκλησία. Σε πολλές ελληνικές εκκλησίες, αν και δεν υπάρχουν ειδικές εκκλησίες αφιερωμένες αποκλειστικά σε αυτούς, η ημέρα αυτή τιμάται με ειδικές λειτουργίες. Οι πιστοί συχνά ανάβουν κεριά και προσφέρουν αγκινάρες, τιμώντας το παράδειγμα της πίστης τους. Εικόνες που τους απεικονίζουν, συχνά σε ομάδες, βρίσκονται σε παρεκκλήσια ή ως μέρος μεγαλύτερων πινάκων που τιμούν τους μάρτυρες της παλαιοχριστιανικής περιόδου. Δεν έχουν καταγραφεί συγκεκριμένα τοπικά έθιμα ή τελετουργίες. Η μνήμη τους τιμάται με τον ίδιο τρόπο όπως και άλλων μαρτύρων της πίστης.