Αγία Αλεξάνδρα η βασίλισσα

Η Αλεξάνδρα, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, ήταν σύζυγος του Ρωμαίου αυτοκράτορα Διοκλητιανού. Στα τέλη του 3ου και στις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ., η βασιλεία του Διοκλητιανού σημαδεύτηκε από τον τελευταίο και πιο έντονο διωγμό των χριστιανών στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Ο Διοκλητιανός, αρχικά ανεκτικός προς τους Χριστιανούς, αργότερα, επηρεασμένος από τον Καίσαρα Γαλέριο, εξέδωσε μια σειρά διαταγμάτων. Τα διατάγματα αυτά στόχευαν στην πλήρη εξάλειψη του χριστιανισμού.
Μέσα σε ένα κλίμα θρησκευτικού φανατισμού και κρατικής καταστολής, η Αλεξάνδρα παρακολούθησε τις δίκες και τα βασανιστήρια του Γεωργίου. Ο Γεώργιος ήταν ένας στρατιώτης από την Καππαδοκία που είχε αρνηθεί να θυσιαστεί στα ειδωλολατρικά είδωλα. Η σταθερότητα και η πίστη του Γεωργίου μπροστά στα φρικτά βασανιστήρια εντυπωσίασαν βαθιά την Αλεξάνδρα. Η παράδοση λέει ότι η Αλεξάνδρα, παρατηρώντας το θάρρος του, άρχισε να αμφιβάλλει για την ορθότητα της παγανιστικής πίστης και τη σκληρότητα του συζύγου της.
Η μεταστροφή της Αλεξάνδρας στον χριστιανισμό προκάλεσε μεγάλη αναστάτωση στην αυτοκρατορική αυλή. Ομολόγησε δημόσια την πίστη της στον Χριστό. Αυτό συνεπαγόταν μεγάλο κίνδυνο. Ο Διοκλητιανός θεώρησε την πράξη της ως ύψιστη προδοσία. Διέταξε τη σύλληψη και την τιμωρία της.
Η Αλεξάνδρα βασανίστηκε. Σύμφωνα με τις πηγές, μαρτύρησε με αποκεφαλισμό λίγο πριν ή αμέσως μετά τον Γεώργιο, περίπου το 303 μ.Χ. Η ιστορική της ύπαρξη, ενσωματωμένη σε αγιολογικές αναφορές, αντανακλά τις εντάσεις και τις συγκρούσεις της ύστερης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Η μορφή της συμβολίζει τη δύναμη της προσωπικής πίστης απέναντι στην κρατική εξουσία και τη θρησκευτική καταπίεση. Η Ορθόδοξη Εκκλησία τη μνημονεύει στις 21 Απριλίου.

Οι αφηγήσεις για τα θαύματα της Αλεξάνδρας συνδέονται κυρίως με τη μεταστροφή της και το θάρρος της να ομολογήσει την πίστη της. Δεν υπάρχουν συγκεκριμένες, εκτενείς αναφορές θαυμάτων που να της αποδίδονται με τον ίδιο τρόπο όπως σε άλλους αγίους. Η μεταστροφή της και η αντοχή της στα βασανιστήρια θεωρούνταν σημάδι της θείας χάρης. Αυτά είναι τα κυριότερα “θαύματα” που της αποδίδονται.

Η μνήμη της Αλεξάνδρας τιμάται στις 21 Απριλίου. Συχνά τιμάται σε συνδυασμό με τη μνήμη του Γεωργίου, ιδίως σε περιοχές όπου η σύνδεσή τους είναι ισχυρή. Σε πολλές ορθόδοξες εκκλησίες τελείται πανηγυρική Θεία Λειτουργία. Δεν υπάρχουν διαδεδομένες, ιδιαίτερες λαϊκές παραδόσεις ή έθιμα που να συνδέονται αποκλειστικά με την Αλεξάνδρα. Επικρατεί η εκκλησιαστική τιμή και ο σεβασμός στη μαρτυρική θυσία της. Σε ορισμένες περιοχές, οι γυναίκες με το όνομα Αλεξάνδρα γιορτάζουν την ονομαστική τους εορτή την ημέρα αυτή.