Γιατί δεν γιορτάζει ο Μιχάλης στις 6 Σεπτεμβρίου – Τι ακριβώς τιμά η Εκκλησία

Αν ανοίξει κανείς το εορτολόγιο της 6ης Σεπτεμβρίου, θα δει σχεδόν αμέσως το όνομα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ. Είναι λοιπόν λογικό να αναρωτηθεί: αφού η ημέρα είναι αφιερωμένη στον Μιχαήλ, δεν γιορτάζουν και ο Μιχάλης, η Μιχαέλα και τα συγγενικά ονόματα;

Η απάντηση είναι ότι κατά κανόνα όχι.

Στις 6 Σεπτεμβρίου η Εκκλησία δεν τιμά τη γενική γιορτή του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, αλλά την ανάμνηση ενός συγκεκριμένου γεγονότος: του θαύματος που, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, συνέβη στις Χώνες της Φρυγίας. Η μεγάλη γιορτή των Αρχαγγέλων, με την οποία έχουν συνδεθεί και τα ονόματα Μιχαήλ, Μιχάλης και Μιχαέλα, είναι στις 8 Νοεμβρίου.

Τι γιορτάζει η Εκκλησία στις 6 Σεπτεμβρίου

Η 6η Σεπτεμβρίου είναι αφιερωμένη στην ανάμνηση του εν Χώναις θαύματος του Αρχαγγέλου Μιχαήλ. Σύμφωνα με την παράδοση, στην περιοχή των αρχαίων Κολοσσών της Φρυγίας υπήρχε μια πηγή και δίπλα της μια εκκλησία αφιερωμένη στον Αρχάγγελο Μιχαήλ. Άνθρωποι που ήθελαν να καταστρέψουν τον χώρο έστρεψαν προς την εκκλησία τα νερά δύο ποταμών, του Κούφου και του Λυκόστρατου.

Ο Άρχιππος, που υπηρετούσε για χρόνια στην εκκλησία, παρέμεινε εκεί και προσευχόταν. Η εκκλησιαστική παράδοση αναφέρει ότι ο Αρχάγγελος εμφανίστηκε την ώρα που τα νερά πλησίαζαν και ο χείμαρρος οδηγήθηκε μέσα στη γη, χωρίς να καταστρέψει την εκκλησία και την πηγή. Αυτό είναι το γεγονός που θυμάται η Εκκλησία στις 6 Σεπτεμβρίου. Δεν πρόκειται δηλαδή για γενική εορτή του Αρχαγγέλου, αλλά για ανάμνηση συγκεκριμένου θαύματος.

Πότε γιορτάζει ο Μιχάλης

Η ημερομηνία που έχει καθιερωθεί στην Ελλάδα ως η βασική ονομαστική γιορτή για όσους ονομάζονται Μιχαήλ, Μιχάλης και για τα αντίστοιχα γυναικεία ονόματα είναι η 8η Νοεμβρίου. Τότε η Εκκλησία τιμά τη Σύναξη των Αρχιστρατήγων Μιχαήλ και Γαβριήλ και των λοιπών Ασωμάτων Δυνάμεων.

Στην πράξη, αυτή είναι και η ημέρα κατά την οποία οι περισσότεροι Έλληνες που ονομάζονται Μιχάλης δέχονται ευχές και γιορτάζουν την ονομαστική τους εορτή.

Το ίδιο ισχύει συνήθως και για ονόματα όπως:

• Μιχαήλ
• Μιχάλης
• Μιχαλός
• Μιχαέλα
• Μιχαλίτσα
• Μιχαλία

Ανάλογα με την οικογενειακή ή τοπική παράδοση μπορεί να υπάρχουν εξαιρέσεις, όμως η 8η Νοεμβρίου παραμένει η καθιερωμένη γιορτή.

Γιατί εμφανίζεται τότε ο Μιχαήλ στο εορτολόγιο της 6ης Σεπτεμβρίου;

Εδώ βρίσκεται η βασική αιτία της σύγχυσης. Το εορτολόγιο δεν είναι απλώς ένας κατάλογος ονομάτων που γιορτάζουν. Καταγράφει τις εκκλησιαστικές μνήμες της κάθε ημέρας. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να αναφέρει έναν Άγιο, έναν Απόστολο ή έναν Αρχάγγελο χωρίς να σημαίνει απαραίτητα ότι εκείνη η ημερομηνία είναι και η συνηθισμένη ονομαστική γιορτή όλων όσων φέρουν το όνομά του.

Στην περίπτωση της 6ης Σεπτεμβρίου, ο Μιχαήλ εμφανίζεται επειδή η ημέρα είναι αφιερωμένη σε ένα θαύμα που αποδίδεται στον ίδιο. Αντίστοιχα, σε άλλες ημερομηνίες η Εκκλησία μπορεί να θυμάται τη μετακομιδή λειψάνων ενός Αγίου, μια εύρεση εικόνας ή ένα συγκεκριμένο θαύμα, χωρίς αυτές οι ημερομηνίες να αντικαθιστούν απαραίτητα την κύρια ονομαστική γιορτή.

Τι σημαίνει «Σύναξη των Αρχαγγέλων»

Η γιορτή της 8ης Νοεμβρίου είναι διαφορετικού χαρακτήρα. Η λέξη «Σύναξη» χρησιμοποιείται στο εκκλησιαστικό ημερολόγιο για μια κοινή τιμή που αποδίδεται σε συγκεκριμένα ιερά πρόσωπα. Στις 8 Νοεμβρίου η Εκκλησία τιμά τον Μιχαήλ και τον Γαβριήλ μαζί με τις υπόλοιπες αγγελικές δυνάμεις.

Γι’ αυτό η συγκεκριμένη ημερομηνία έχει συνδεθεί τόσο έντονα στην καθημερινή ελληνική παράδοση με το όνομα Μιχάλης. Είναι επίσης μια από τις πιο γνωστές γιορτές του Νοεμβρίου και μία από τις ημέρες με πολλές ονομαστικές εορτές.

Η Σύναξη των Αρχαγγέλων. Χαλκογραφία, Άγιο Όρος, μέσα 19ου αιώνα.

Μπορεί ένας Άγιος να έχει περισσότερες από μία γιορτές;

Ναι, και αυτό δεν είναι καθόλου ασυνήθιστο. Ένας Άγιος μπορεί να εμφανίζεται στο εκκλησιαστικό ημερολόγιο σε περισσότερες από μία ημερομηνίες για διαφορετικούς λόγους. Μία ημέρα μπορεί να είναι αφιερωμένη στη μνήμη του, άλλη στη μετακομιδή των λειψάνων του και άλλη σε κάποιο σημαντικό γεγονός που συνδέεται με τη ζωή ή τα θαύματά του.

Το ίδιο συμβαίνει και με τον Αρχάγγελο Μιχαήλ. Η Εκκλησία τον τιμά σε περισσότερες από μία περιστάσεις μέσα στο έτος, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι όλες αυτές οι ημερομηνίες έχουν καθιερωθεί ως ονομαστική γιορτή για τον Μιχάλη. Η ονομαστική εορτή ακολουθεί συνήθως την κύρια και ευρύτερα καθιερωμένη μνήμη.

Τι ακριβώς σημαίνει «ανάμνηση θαύματος»

Όταν στο εορτολόγιο βλέπουμε τη φράση «ανάμνηση θαύματος», η Εκκλησία θυμάται ένα συγκεκριμένο γεγονός που έχει περάσει στην παράδοσή της. Στην περίπτωση των Χωνών, το κέντρο της γιορτής δεν είναι η ζωή του Αρχαγγέλου, οι άγγελοι άλλωστε δεν έχουν βίο με τον τρόπο που έχουν οι Άγιοι, αλλά η παράδοση για την επέμβασή του στην περιοχή της Φρυγίας.

Έτσι, στις ακολουθίες της ημέρας γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στον Άρχιππο, στα ορμητικά νερά και στη σωτηρία της εκκλησίας. Αυτό εξηγεί και γιατί η συγκεκριμένη γιορτή έχει τη δική της θέση στις 6 Σεπτεμβρίου, ανεξάρτητα από τη μεγάλη Σύναξη του Νοεμβρίου.

Γιατί υπάρχουν διαφορετικές ημερομηνίες στα εορτολόγια

Μερικές φορές διαφορετικά εορτολόγια στο διαδίκτυο δίνουν διαφορετικές πληροφορίες για ένα όνομα. Αυτό συμβαίνει ιδιαίτερα με σπανιότερα ονόματα ή όταν υπάρχουν περισσότεροι Άγιοι με το ίδιο όνομα. Κάποια ημερολόγια καταγράφουν όλες τις πιθανές ημερομηνίες ενός ονόματος, ενώ άλλα επιλέγουν μόνο την πιο διαδεδομένη. Υπάρχουν επίσης τοπικές παραδόσεις, οικογενειακές συνήθειες και περιπτώσεις στις οποίες ένας άνθρωπος έχει πάρει το όνομά του από συγκεκριμένο Άγιο και ακολουθεί τη δική του ημέρα μνήμης.

Για τον Μιχάλη, πάντως, τα πράγματα είναι αρκετά ξεκάθαρα: στην ελληνική καθημερινότητα η 8η Νοεμβρίου είναι η ημερομηνία που έχει επικρατήσει ως η βασική ονομαστική γιορτή.

Ποιοι γιορτάζουν πραγματικά στις 6 Σεπτεμβρίου

Αν λοιπόν δεν γιορτάζει συνήθως ο Μιχάλης, ποιοι έχουν την ονομαστική τους εορτή στις 6 Σεπτεμβρίου;

Στα ελληνικά εορτολόγια συναντάμε κυρίως τα ονόματα:

Σε ορισμένα εορτολόγια εμφανίζονται επίσης η Λιγερή ή Λυγερή, ενώ μπορεί να υπάρχουν και άλλες σπανιότερες παραλλαγές ανάλογα με την πηγή. Ο Ευδόξιος συνδέεται με τον Άγιο Ευδόξιο που τιμάται την ίδια ημέρα, ενώ το όνομα Βίβος προέρχεται από Άγιο που περιλαμβάνεται επίσης στις μνήμες της 6ης Σεπτεμβρίου.

Γιατί η 6η Σεπτεμβρίου παραμένει σημαντική για τον Αρχάγγελο Μιχαήλ

Το γεγονός ότι δεν είναι η βασική ονομαστική γιορτή του Μιχάλη δεν μειώνει καθόλου τη σημασία της ημέρας στο ορθόδοξο εορτολόγιο. Το εν Χώναις θαύμα είναι μία από τις πιο γνωστές παραδόσεις που συνδέονται με τον Αρχάγγελο Μιχαήλ. Έχει περάσει στην υμνολογία, στις εκκλησιαστικές ακολουθίες και στην αγιογραφία, όπου ο Μιχαήλ εικονίζεται να προστατεύει την εκκλησία από τα ορμητικά νερά. Γι’ αυτό στις 6 Σεπτεμβρίου το όνομά του εμφανίζεται τόσο έντονα στο εορτολόγιο.

Η διαφορά είναι απλή: στις 6 Σεπτεμβρίου τιμάται το θαύμα του στις Χώνες, ενώ στις 8 Νοεμβρίου γιορτάζεται η Σύναξη των Αρχαγγέλων και μαζί της η καθιερωμένη ονομαστική γιορτή του Μιχάλη. Έτσι, αν κάποιος δει τον Αρχάγγελο Μιχαήλ στο εορτολόγιο της 6ης Σεπτεμβρίου, δεν χρειάζεται να βιαστεί να στείλει «χρόνια πολλά» σε όλους τους Μιχάληδες του τηλεφώνου του. Για τους περισσότερους, οι ευχές μπορούν να περιμένουν μέχρι τις 8 Νοεμβρίου.