Εορτολόγιο 22 Σεπτεμβρίου 2026: Ποιοι γιορτάζουν και γιατί η ημέρα έχει δύο Αγίους Φωκάδες
Την Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου 2026 η Εκκλησία τιμά τον Ιερομάρτυρα Φωκά, Επίσκοπο Σινώπης, τον Άγιο Φωκά τον Κηπουρό, τους μάρτυρες Ισαάκ και Μαρτίνο, καθώς και τον Όσιο Κοσμά τον Ζωγραφίτη και τους 26 Οσιομάρτυρες της Μονής Ζωγράφου. Στις 22 Σεπτεμβρίου γιορτάζουν τα ονόματα Ζωγραφιά, Λοΐζος, Λουΐζα, Φωκάς, Φώκιος, Φώκης, Φωκία και Φωκίνα.
Ποιοι γιορτάζουν στις 22 Σεπτεμβρίου
Στις 22 Σεπτεμβρίου γιορτάζουν:
Το όνομα Κοσμάς χρειάζεται μια μικρή διευκρίνιση. Στις 22 Σεπτεμβρίου τιμάται πράγματι ο Όσιος Κοσμάς ο Ζωγραφίτης και ορισμένα πληρέστερα ονοματολόγια καταγράφουν την ημέρα ως γιορτή και για το όνομα Κοσμάς. Άλλα δημοφιλή εορτολόγια, όμως, δίνουν ως κύριες γιορτές του ονόματος την 1η Ιουλίου και την 1η Νοεμβρίου, λόγω των Αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού. Για τον λόγο αυτό δεν είναι σωστό να παρουσιάζεται η 22η Σεπτεμβρίου ως η μοναδική ή καθολικά καθιερωμένη γιορτή του Κοσμά.
Ο Άγιος Φωκάς ο Ιερομάρτυρας
Κεντρικό πρόσωπο στο εορτολόγιο της ημέρας είναι ο Άγιος Φωκάς ο Ιερομάρτυρας, Επίσκοπος Σινώπης. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, διακρίθηκε για το ποιμαντικό του έργο και μαρτύρησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Τραϊανού. Η παράδοση αναφέρει ότι θανατώθηκε σε πυρακτωμένο λουτρό. Η μνήμη του τιμάται στις 22 Σεπτεμβρίου, ενώ η ανακομιδή των λειψάνων του εορτάζεται στις 23 Ιουλίου. Από τη μνήμη του Αγίου προέρχεται και η ονομαστική γιορτή για τα ονόματα Φωκάς, Φώκιος, Φώκης, Φωκία και Φωκίνα.
Ο Άγιος Φωκάς ο Κηπουρός
Την ίδια ημέρα τιμάται ένας δεύτερος Άγιος με το όνομα Φωκάς, ο Άγιος Φωκάς ο Κηπουρός, επίσης από τη Σινώπη. Σύμφωνα με τον βίο του, ζούσε από έναν μικρό κήπο που καλλιεργούσε ο ίδιος. Παρότι είχε λίγα, φρόντιζε να βοηθά φτωχούς και να φιλοξενεί ταξιδιώτες. Η ζωή του συνδέθηκε ιδιαίτερα με τη φιλοξενία και την ελεημοσύνη.
Η εκκλησιαστική παράδοση τον συνέδεσε επίσης με τους ναυτικούς. Σε παλαιότερες διηγήσεις αναφέρεται η συνήθεια να κρατούν στα ταξίδια τους μια συμβολική «μερίδα» για τον Άγιο και στη συνέχεια να προσφέρουν το αντίστοιχο ποσό σε φτωχούς.
Γιατί γιορτάζουν ο Λοΐζος και η Λουΐζα
Η παρουσία των ονομάτων Λοΐζος και Λουΐζα στις 22 Σεπτεμβρίου δεν είναι μια τυχαία προσθήκη νεότερων εορτολογίων. Την ημέρα αυτή τιμάται ο Άγιος Λοΐζος, Επίσκοπος Κωνσταντίας, της σημερινής Coutances στη Νορμανδία της Γαλλίας.
Ο Άγιος γεννήθηκε περίπου το 510 μ.Χ. και έζησε πολλούς αιώνες πριν από το Σχίσμα του 1054. Στις λατινικές πηγές το όνομά του εμφανίζεται ως Laud ή Laudus, ενώ στη Γαλλία είναι γνωστός ως Saint Lô. Η πόλη Saint-Lô της Νορμανδίας φέρει το όνομά του. Η ελληνική μορφή Λοΐζος διαδόθηκε ιδιαίτερα στην Κύπρο. Έτσι η 22η Σεπτεμβρίου έχει καθιερωθεί ως ημέρα γιορτής για τον Λοΐζο και τη Λουΐζα.
Ο Όσιος Κοσμάς ο Ζωγραφίτης
Στις 22 Σεπτεμβρίου τιμάται και ο Όσιος Κοσμάς ο Ζωγραφίτης, που έζησε ως μοναχός και ασκητής στο Άγιο Όρος. Σύμφωνα με τον βίο του, καταγόταν από τη Βουλγαρία και έφτασε στη Μονή Ζωγράφου, όπου έγινε μοναχός. Αργότερα αποσύρθηκε σε πιο αυστηρή ασκητική ζωή. Η παράδοση της Μονής Ζωγράφου διατηρεί ιδιαίτερα τη μνήμη του, ενώ η γιορτή του καταγράφεται στις 22 Σεπτεμβρίου. Η παρουσία του Οσίου στο συναξάρι εξηγεί γιατί ορισμένα ονοματολόγια δίνουν στις 22 Σεπτεμβρίου και το όνομα Κοσμάς. Δεν ακολουθούν, όμως, όλα τα ελληνικά εορτολόγια αυτή την πρακτική.
Οι 26 Οσιομάρτυρες της Μονής Ζωγράφου
Την ίδια ημερομηνία μνημονεύονται και οι 26 Οσιομάρτυρες της Μονής Ζωγράφου του Αγίου Όρους. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, οι μοναχοί μαρτύρησαν την εποχή των αντιπαραθέσεων γύρω από την ένωση της Ανατολικής και της Δυτικής Εκκλησίας. Παρέμειναν στον πύργο της μονής και κάηκαν ζωντανοί, επειδή αρνήθηκαν να αποδεχθούν την εκκλησιαστική πολιτική της εποχής. Στις πηγές υπάρχουν διαφορετικές χρονολογήσεις για το ίδιο το μαρτύριό τους, ενώ η μνήμη τους καταγράφεται τόσο στις 22 Σεπτεμβρίου όσο και σε ορισμένα ορθόδοξα ημερολόγια στις 10 Οκτωβρίου.
Ανάμεσα στους Οσιομάρτυρες αναφέρονται ο ηγούμενος Θωμάς και οι Βαρσανούφιος, Κύριλλος, Μιχαίας, Σίμων, Ιλαρίων, Ιάκωβος, έτερος Ιάκωβος, Ιώβ, Κυπριανός, Σάββας, Μαρτινιανός, Κοσμάς, Σέργιος, Μηνάς, Ιωάσαφ, Ιωαννίκιος, Παύλος, Αντώνιος, Ευθύμιος, Δομέτιος και Παρθένιος, μαζί με άλλους μοναχούς των οποίων τα ονόματα δεν έχουν διασωθεί. Η σύνδεση της Ζωγραφιάς με την 22η Σεπτεμβρίου προέρχεται από τη μνήμη των Ζωγραφιτών και έχει περάσει στα σύγχρονα ελληνικά ονοματολόγια.
Υπάρχει νηστεία στις 22 Σεπτεμβρίου 2026;
Όχι. Η 22η Σεπτεμβρίου 2026 πέφτει Τρίτη και για τη συγκεκριμένη ημέρα το λειτουργικό ημερολόγιο προβλέπει κατάλυση εις πάντα. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει γενικός περιορισμός νηστείας και επιτρέπονται όλες οι τροφές. Μία ημέρα νωρίτερα, στις 21 Σεπτεμβρίου, ολοκληρώνεται με την Απόδοση και η εορταστική περίοδος της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού.
Η 22η Σεπτεμβρίου είναι, επομένως, μια ημέρα με αρκετές διαφορετικές μνήμες στο ορθόδοξο εορτολόγιο: τους δύο Αγίους Φωκάδες, τον Όσιο Κοσμά τον Ζωγραφίτη, τους 26 Οσιομάρτυρες της Μονής Ζωγράφου και τον Άγιο Λοΐζο, με τις αντίστοιχες ονομαστικές γιορτές που έχουν καθιερωθεί στην ελληνική παράδοση.
Σας άρεσε το άρθρο;
Εγγραφείτε στο newsletter μας για καθημερινές ενημερώσεις.